{"id":2935,"date":"2011-11-12T14:25:43","date_gmt":"2011-11-12T18:25:43","guid":{"rendered":"http:\/\/kainatamektup.com\/?p=2935"},"modified":"2011-11-12T15:28:27","modified_gmt":"2011-11-12T19:28:27","slug":"sonsuza-kalacak-bir-soz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/2011\/11\/sonsuza-kalacak-bir-soz\/","title":{"rendered":"SONSUZA KALACAK B\u0130R S\u00d6Z"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

24,25. \u201cAllah’\u0131n, ho\u015f bir s\u00f6z\u00fc; k\u00f6k\u00fc sa\u011flam, dallar\u0131 g\u00f6\u011fe do\u011fru olan Rabbinin izniyle her zaman meyve veren ho\u015f bir a\u011faca benzeterek nas\u0131l mis\u00e2l verdi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyor musun? \u0130nsanlar ibret als\u0131n diye Allah onlara mis\u00e2l g\u00f6steriyor.\u201d<\/strong><\/em><\/span><\/p><\/blockquote>\n

Bir s\u00f6z\u00fcm\u00fcz vard\u0131 bizi insan eyleyen, Rabbimiz Adem’e (as) \u00f6\u011fretti\u011fi kelimelerle onu farkl\u0131 k\u0131ld\u0131. Her \u015fey s\u00f6z ile ba\u015flad\u0131, s\u00f6z ile devam ediyor. S\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn kalitesi bizi tan\u0131tan en \u00f6nemli sembol, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6z\u00fcn meyvesi s\u00f6zd\u00fcr, diyebiliriz.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Yarat\u0131lan her \u015fey yok olaca\u011f\u0131na g\u00f6re en sa\u011flam\/k\u00f6kl\u00fc\/\u00f6zl\u00fc s\u00f6z O’nun kelam\u0131d\u0131r\/ayetleridir. Hadislerden, sahabenin (as) yorumlar\u0131ndan ve m\u00fcfessirlerin ayetten anlad\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kan yorumda budur.<\/span><\/span><\/p>\n

Ayetlerin bize d\u00f6n\u00fck cephesi, insan ancak o k\u00f6klerden beslenebildi\u011finde kendisinden sad\u0131r olan s\u00f6z de de\u011ferli olacakt\u0131r. Nas\u0131l ki a\u011fa\u00e7 topraktan su ve mineraller almak i\u00e7in k\u00f6klerini derinlere uzat\u0131yorsa insanda \u00f6z\u00fcn\u00fc\/s\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131ymetli k\u0131lmak i\u00e7in hakiki kayna\u011fa ula\u015fmal\u0131 ve bu beslenme sonucu \u00fczerinde g\u00fczel s\u00f6z\/meyve\/ya\u015fam g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n

“13-RA’D: 28 – Onlar, iman etmi\u015f ve kalpleri Allah zikriyle yat\u0131\u015fm\u0131\u015f olanlard\u0131r. Evet, iyi bilin ki, kalpler Allah’\u0131n zikri ile yat\u0131\u015f\u0131r.”<\/span><\/span><\/span> <\/span><\/span><\/span><\/strong>Kalbimizin dalgalanmas\u0131 elimizde olan bir \u015fey de\u011fil, hayat\u0131n i\u00e7inde bir \u015fekilde etkileniyoruz. Elimizde olan ise onu hakikat kelam\u0131yla yat\u0131\u015ft\u0131rmakt\u0131r. <\/span><\/span><\/span>Nas\u0131l beslenece\u011fimizi a\u00e7\u0131klayan bu ayet meseleyi a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Evet kalp karar\u0131yor; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu d\u00fcnya imtihan yeri. Ancak ayd\u0131nlanaca\u011f\u0131 yol belli. \u0130nsan kalbini s\u00fcrekli istikamette tutamaya bilir; fakat onu nas\u0131l yat\u0131\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve besleyece\u011fini iyi \u00f6\u011frenmelidir.<\/span><\/span><\/p>\n

Arap\u00e7ada mesel; i\u00e7indeki parlak tasvir ve sa\u011flam incelik dolay\u0131s\u0131yla ak\u0131llar\u0131 esir al\u0131p dima\u011flara hakim olan \u00f6zl\u00fc ve ak\u0131c\u0131 s\u00f6z anlam\u0131na gelir.<\/span><\/span><\/span> <\/span><\/span><\/span>\u015eimdi bizim mesel’emiz ne? Yani akl\u0131m\u0131za ve kalbimizi esir alan s\u00f6z kimin s\u00f6z\u00fc?<\/span><\/span><\/span> Biz hakiki kaynaklardan beslenerek ak\u0131llar\u0131 ve kalpleri tatmin edebilecek s\u00f6zler s\u00f6yleyebiliyor muyuz? <\/span><\/span>Engin bak\u0131\u015f sahibi olmak i\u00e7in derin ve k\u00f6kl\u00fc ufuklara bakmak \u015fart. K\u00f6k\u00fc derinde sa\u011flam (hakiki) a\u011fa\u00e7 (s\u00f6z) bu olsa gerek.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ayet kendi tefsirini o kadar g\u00fczel yap\u0131yor ki asl\u0131nda fazla s\u00f6ze gerek yok. \u00d6yle bir c\u00fcmle ki sayfalarca yaz\u0131 kaleme al\u0131nsa ayetin derinli\u011finin kenar\u0131ndan belki ge\u00e7ebiliriz. Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda g\u00f6rece\u011finiz gibi m\u00fcfessirler kimi rivayet kimi dirayet usul\u00fcyle konuyu a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Allah hepsinden raz\u0131 olsun. Hakiki s\u00f6z t\u00fckenmeyen ve t\u00fcketilemeyen, y\u0131llar ge\u00e7se de her daim diri olan s\u00f6zd\u00fcr. Farkl\u0131 zamanlarda kaleme al\u0131nan tefsirler de g\u00f6steriyor ki biz bu ayetler \u00fczerine daha \u00e7ok tefekk\u00fcr etmeliyiz.<\/p>\n

\u0130yilik her zaman uzun vadede ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r, k\u00f6t\u00fcl\u00fck k\u00f6ks\u00fcz a\u011fa\u00e7 gibi bir anda serpilebilir; fakat \u00e7ok k\u0131sa zaman i\u00e7inde y\u0131k\u0131l\u0131r gider. \u0130yilik ise yava\u015f yava\u015f derinlere i\u015fleye i\u015fleye b\u00fcy\u00fcr ve asla y\u0131k\u0131lmaz. Bug\u00fcn buna \u015fahit g\u00f6sterece\u011fimiz \u00e7ok olay var. Bir \u00e7ok d\u00fczen ve sistem y\u0131k\u0131l\u0131p gitmi\u015ftir; fakat bin d\u00f6rt y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce kurulan son kurtulu\u015f nizam\u0131, s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemeye devam etmektedir. Rabbim bizlere o s\u00f6z\u00fc duyacak kulak, hissedecek kalp, idrak edecek ak\u0131l versin. Amin.<\/p>\n

—————————————-0————————————————–
\nNot: Her tefsirin alt\u0131nda kaynak belirtilmi\u015ftir. <\/em>
\n<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

G\u00f6rmedin mi? Allah tertemiz bir kelimenin mis\u00e2lini verir. Tertemiz bir kelime. La \u0130l\u00e2he illallah Muhammed \u00fcn Rasulullah<\/strong><\/em>. \u0130\u015fte o tertemiz kelime t\u0131pk\u0131 tertemiz bir a\u011fa\u00e7 gibidir. K\u00f6k\u00fc yere yerle\u015fmi\u015f, sapasa\u011flam tutunmu\u015f, dallar\u0131 ise g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne ser \u00e7ekip y\u00fckselmi\u015f tertemiz bir a\u011fa\u00e7. Adem (a.s)\u2019la ba\u015flar bu k\u00f6k, Nuh (a.s) la, \u0130brahim (a.s)\u2019la devam eder. Ve nih\u00e2yet son el\u00e7i Muhammed (a.s)\u2019la birlikte tam tam\u0131na bu \u00e2lemde yer etmi\u015ftir, sapasa\u011flam yerle\u015fmi\u015ftir. Bu dinin, bu kelimenin, bu anlay\u0131\u015f\u0131n, bu inanc\u0131n ger\u00e7eklili\u011fi g\u00f6klere kadar y\u00fckselmi\u015ftir. Ve zaten onun ger\u00e7eklili\u011fi de Allah taraf\u0131ndan tasdik edilmi\u015f, onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte bu kelime La \u0130l\u00e2he illallah Muhammed \u00fcn Rasulullah kelimesidir. Allah\u2019tan ba\u015fka \u0130l\u00e2h yoktur. Allah\u2019tan ba\u015fka s\u00f6z\u00fc dinlenecek, hat\u0131r\u0131 kazan\u0131lacak, \u00e7ekti\u011fi yere gidilecek, yasalar\u0131 uygulanacak \u0130l\u00e2h yoktur ve Muhammed (a.s) da O\u2019nun Res\u00fbl\u00fcd\u00fcr, el\u00e7isidir. \u0130\u015fte bu kelime, bu inan\u00e7 hayat\u0131n tek de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. K\u00e2inattaki sistem bu esasa dayanmaktad\u0131r. T\u00fcm varl\u0131klar bu sistemle i\u00e7 i\u00e7edir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu g\u00f6klerin ve yerin \u00fczerine kuruldu\u011fu yasad\u0131r. G\u00f6kler ve yer, g\u00f6klerde ve yerde olanlar\u0131n tamam\u0131 i\u015fte bu tevhid esas\u0131na g\u00f6re kurulmu\u015ftur. T\u00fcm k\u00e2inatta Allah\u2019tan ba\u015fkalar\u0131n\u0131 \u0130l\u00e2h kabul etmeme yap\u0131s\u0131 vard\u0131r. G\u00fcne\u015fler, aylar, y\u0131ld\u0131zlar, yerler, g\u00f6kler, da\u011flar, ta\u015flar, hatt\u00e2 insan\u0131n t\u00fcm azalar\u0131 sadece bu de\u011fi\u015fmez yasaya, Allah\u2019a kulluk yasas\u0131na teslimdirler.<\/span><\/p>\n

Rabbinin izniyle bu a\u011fa\u00e7 her zaman, her mevsim meyvesini verir. Bu s\u00f6z, bu iman o kadar verimlidir ki hayat\u0131n\u0131 hayat sistemini ona dayand\u0131ran bir fert, bir toplum her zaman ondan meyvesini al\u0131r. Bu inan\u00e7 kimin kalbine girmi\u015fse, bu kelime kimin a\u011fz\u0131ndan d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015fse mutlaka ondan g\u00fczel meyveler, s\u00e2lih ameller, namaz meyveleri, oru\u00e7 meyveleri, s\u00e2lih davran\u0131\u015flar, iffetli namuslu davran\u0131\u015flar, \u00e2dil hareketler d\u00f6k\u00fclecektir. Resullerin davran\u0131\u015flar\u0131, ahl\u00e2klar\u0131, Allah\u2019\u0131n raz\u0131 oldu\u011fu bir hayat tarz\u0131n\u0131n olu\u015fumlar\u0131, meyveleri g\u00f6r\u00fclecektir o kimsede, o ailede, o toplumda. Kim bu kelimeye iman ederse, bu inan\u00e7 kimin kalbinde dal budak salarsa, hangi \u00fclke, hangi toplum tevhid inanc\u0131na sahip \u00e7\u0131karsa o toplumun, o \u00fclkenin, o insanl\u0131\u011f\u0131n amelleri de, eylemleri de, davran\u0131\u015flar\u0131 da, hayatlar\u0131, hukuklar\u0131 da, e\u011fitimleri de, sosyal ya\u015fant\u0131lar\u0131 da, her \u015feyleri de g\u00fczel olur. <\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte Allah insanlara mis\u00e2llerini b\u00f6ylece verir. Umulur ki insan-lar tezekk\u00fcr ederler, bunlarla yol bulurlar, ak\u0131llar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131na al\u0131rlar. Umulur ki onlar Rablerinin kendilerine l\u00fctfetmi\u015f oldu\u011fu izzet ve \u015fereften nasiplerini al\u0131rlar.<\/span><\/p>\n

\u0130nsan birka\u00e7 kelime s\u00f6yler ve m\u00fcsl\u00fcman olur. Bunun i\u00e7in uzun uzad\u0131ya merasimlere gerek yoktur. Sadece birka\u00e7 kelime; \u201cL\u00e2 il\u00e2he illallah Muhammed\u00fcr Res\u00fblullah.\u201d Bunu s\u00f6yleyen kimsede \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler meydana gelir. S\u00f6ylemeden \u00f6nce k\u00e2firse, s\u00f6yledi\u011fi andan itibaren art\u0131k o m\u00fcsl\u00fcmand\u0131r. \u00d6nceden pis idi, necis idi \u015fimdi ise tertemizdir. \u00d6nceden Allah\u2019\u0131n gazab\u0131na mahkum iken \u015fimdi rahmetine l\u00e2y\u0131kt\u0131r. \u00d6nceden cehennemlik iken \u015fimdi cennet kap\u0131lar\u0131 y\u00fcz\u00fcne a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nceden k\u00e2fir milletin, k\u00fcf\u00fcr toplumunun \u00fcyesi iken \u015fimdi bu kelimeyi s\u00f6yledi\u011fi andan itibaren art\u0131k o \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetinin \u00fcyesi olmu\u015ftur. Art\u0131k k\u00fcf\u00fcr toplumuyla bir ilgisi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00e2ni e\u011fer bu kelimeyi baba s\u00f6ylemi\u015f, ama o\u011flu s\u00f6ylememi\u015fse, ortada ne babal\u0131k kal\u0131r, ne de evl\u00e2tl\u0131k. Aralar\u0131ndaki miras da kalkm\u0131\u015ft\u0131r, mahremiyet de. E\u011fer bu kelimeyi kad\u0131n s\u00f6yl\u00fcyor, kocas\u0131 s\u00f6ylemiyorsa aralar\u0131nda ne kad\u0131nl\u0131k kalm\u0131\u015ft\u0131r, ne de kocal\u0131k. Nik\u00e2h da bitmi\u015ftir. Bak\u0131n bir tek kelime insan\u0131 bamba\u015fka bir insan yap\u0131yor.<\/span><\/p>\n

Peki acaba ne var bu kelimede ki b\u00f6yle insan\u0131 birden bire bamba\u015fka bir insan yap\u0131yor? Nedir bu kelime ki insan\u0131 babas\u0131na yabanc\u0131 yap\u0131yor, kar\u0131s\u0131na yabanc\u0131 yap\u0131yor, kocas\u0131na yabanc\u0131 k\u0131l\u0131yor? Y\u00e2ni alt\u0131 harften meydana gelen bir kelimeyi iki duda\u011f\u0131n\u0131z\u0131n aras\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131n\u0131z m\u0131 t\u0131pk\u0131 sihirli bir de\u011fnek gibi insan\u0131 bamba\u015fka bir insan yap\u0131yor. Hay\u0131r, i\u015f \u00f6yle de\u011fildir \u0130sl\u00e2m\u2019da. \u0130sl\u00e2m\u2019da b\u00fct\u00fcn mesele s\u00f6z\u00fcn dizili\u015finde de\u011fil, onun m\u00e2n\u00e2s\u0131nda ve muhtevas\u0131ndad\u0131r. L\u00e2f\u0131zlar\u0131n tesiri onlar\u0131n m\u00e2n\u00e2lar\u0131ylad\u0131r. E\u011fer bir adam bu s\u00f6z\u00fcn, bu kelimenin m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 anlamadan, muhtevas\u0131n\u0131 kavramadan, bu s\u00f6z onun i\u00e7ine girmeden, bu s\u00f6z\u00fcn tesiri onun d\u00fc\u015f\u00fcncesinde, fikrinde, ahl\u00e2k\u0131nda, ticaretinde, bireysel ve toplumsal hayat\u0131nda, has\u0131l\u0131 t\u00fcm hayat\u0131nda kendini g\u00f6stermezse, y\u00e2ni onun \u00fczerinde bir de\u011fi\u015fiklik yapmazsa, zaman Rabbimizin \u015fu \u00e2yetinin h\u00fckm\u00fc ge\u00e7erli olur:<\/span><\/p>\n

Hay\u0131r; bu sadece diliyle s\u00f6yleyiverdi\u011fi, a\u011fz\u0131yla geveleyiverdi\u011fi bir s\u00f6zd\u00fcr, kendi laf\u0131d\u0131r. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

(M\u00fc\u2019min\u00fbn 100)<\/span><\/p>\n

M\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 anlamadan, ruhuna inmeden, ne dedi\u011finin, hangi taahh\u00fcd\u00fcn alt\u0131na imza att\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na varmadan a\u011fz\u0131n\u0131n ucundan geveleyiverdi\u011fi bir s\u00f6zd\u00fcr o diyor Rabbimiz. Bu kelimeyi diliyle s\u00f6yledi\u011fi halde bu kelimenin gerektirdi\u011fi bir hayat\u0131 ya\u015famayan ki\u015fi t\u0131pk\u0131 susay\u0131p da su i\u00e7mesi gerekirken su\u00e7 i\u00e7meyip de eline tesbihi al\u0131p sabaha kadar; su, su, su diye tesbih \u00e7eken kimse gibidir. B\u00f6yle y\u00fcz bin tesbih de \u00e7ekse adam\u0131n susuzlu\u011fu asla ge\u00e7mez. \u0130\u015fte aynen bunun gibi bir adam m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 anlamadan, gere\u011fiyle amel etmeden g\u00fcnde y\u00fcz bin defa kelime-i tevhid \u00e7ekse hi\u00e7bir faydas\u0131 olmaz. Sadece diliyle bu kelimeyi s\u00f6ylemekle insan de\u011fi\u015fmez. Sadece bu kelimeyi s\u00f6ylemekle bir insan pis iken temiz olmaz, nefret edilen kimse iken sevilen kimse olmaz.<\/span><\/p>\n

Bu kelimeyi s\u00f6ylerken bizler \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir mesuliyetin alt\u0131na giriyoruz demektir. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir taahh\u00fcd\u00fcn alt\u0131na imza at\u0131yoruz demektir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce bizim t\u00fcm hayat\u0131m\u0131za hakim olmal\u0131d\u0131r. Bundan sonra hayat\u0131m\u0131zda ba\u015fka \u015feye yer veremeyiz. Bu kelimeye muhalif olan her s\u00f6z, her hareket, her d\u00fc\u015f\u00fcnce, her eylem, her sistem yalan ve yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu kelimeyi s\u00f6yledikten sonra art\u0131k siz bir k\u00e2fir gibi ba\u015f\u0131bo\u015f de\u011filsiniz. T\u00fcm iradenizi Allah\u2019a teslim etmi\u015fsiniz ve art\u0131k bir k\u00e2fir gibi diledi\u011finizi yapamazs\u0131n\u0131z. Se\u00e7im hakk\u0131n\u0131z kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Allah sizin i\u00e7in neyi se\u00e7mi\u015fse onu yapmak zorundas\u0131n\u0131z. Bir k\u00e2fir gibi; ben bundan ho\u015flanmad\u0131m, bu benim mant\u0131\u011f\u0131ma yatmad\u0131 deme hakk\u0131n\u0131z yoktur. Allah\u2019\u0131n yap dediklerini yapmak, yapma dediklerinden de uzak durmak zorundas\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc siz; Allah\u2019tan ba\u015fka hayat\u0131ma kar\u0131\u015f\u0131 il\u00e2h yoktur, O bizim de, d\u00fcnyan\u0131n da sahibidir, yaratan O\u2019dur, r\u0131z\u0131k veren O\u2019dur, hayat\u0131mda tek yetkili Rab O\u2019dur, yaln\u0131z O\u2019na kulluk edilir, sadece O dinlenir, sadece O\u2019nun \u00e7ekti\u011fi yere gidilir, sadece O\u2019ndan korkulur, sadece O\u2019na bel ba\u011flan\u0131r, sadece O\u2019ndan istenir, O\u2019ndan ba\u015fka itaat edilecek, s\u00f6z\u00fc dinlenecek yoktur dediniz.<\/span><\/p>\n

Bu kelime ile biz Allah\u2019la bir anla\u015fma akdediyoruz. Bu kelime ile biz kendimizi Allah\u2019a sat\u0131yoruz. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 da buna \u015fahit tutuyoruz. Buna muhalefet etti\u011fimiz zaman t\u00fcm d\u00fcnya, sema, arz, kendi dilimiz, elimiz, aya\u011f\u0131m\u0131z bu yalan\u0131m\u0131z\u0131 hakk\u0131n huzurunda y\u00fcz\u00fcm\u00fcze vuracakt\u0131r. Y\u00e2ni hem dilimizle bu kelimeyi s\u00f6yleyerek Allah\u2019tan ba\u015fka Rab, O\u2019ndan ba\u015fka ilah yok der, hem de Allah\u2019tan ba\u015fka rabler, ilahlar bulup onlara kul k\u00f6le olmaya kalk\u0131\u015f\u0131rsak bu kelimeyi dil ile s\u00f6ylemenin hi\u00e7bir m\u00e2n\u00e2s\u0131 kalmaz. Evet, i\u015fte kelime-i tayibe budur. Kelime-i tayyibe \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n esas\u0131d\u0131r. Bu kelimeyi tam anlamayan ki\u015fi, bu kelimenin gerektirdi\u011fi bir hayat\u0131 ya\u015famayan ki\u015fi hakiki m\u00fcsl\u00fcman say\u0131lmaz. Kelime-i tayyibe do\u011fru s\u00f6zd\u00fcr. Bu \u00f6yle do\u011fru bir s\u00f6zd\u00fcr ki yery\u00fcz\u00fcnde bundan daha do\u011fru hi\u00e7bir s\u00f6z yoktur. G\u00f6klerde ve yerde her \u015fey bu s\u00f6ze, bu s\u00f6z\u00fcn do\u011frulu\u011funa \u015fahittir. G\u00f6klerde ve yerde Allah\u2019tan ba\u015fka hayata kar\u0131\u015facak ilah yoktur ve bizler, t\u00fcm varl\u0131klar O\u2019nun kulu ve k\u00f6lesiyiz. Bu \u00e2lemde bundan daha b\u00fcy\u00fck bir ger\u00e7ek yoktur. T\u00fcm k\u00e2inat bunu ikrar eder. Bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemekle bizler, t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n ba\u015f e\u011fdi\u011fine ba\u015f e\u011fmi\u015f, kul oldu\u011funa kul olmu\u015f oluyoruz demektir. Bu s\u00f6zle bizler g\u00f6kler ve yerlerle birle\u015fmi\u015f oluyoruz. Bildi\u011fimiz bilmedi\u011fimiz say\u0131s\u0131z ordular bizim saf\u0131m\u0131zdad\u0131r. <\/span><\/p>\n

(Besairu’l Kur’an)<\/p>\n

 <\/p>\n

24-<\/strong><\/span> G\u00f6rmedin mi ki Allah nas\u0131l b\u00eer misal getirdi? G\u00fczel bir s\u00f6z, k\u00f6k\u00fc (toprakta) sabit, dallar\u0131 g\u00f6kte olan g\u00fczel bir a\u011fa\u00e7 gi\u00adbidir.<\/span> [16]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

(24)<\/strong><\/span> \u00abG\u00f6rmedin mi ki Allah nas\u0131l bir misal…\u00bb Bu Ayetin Tefsiri<\/span><\/p>\n

Burada hitap Hz. Peygamberedir. Baz\u0131 m\u00fcfessirlere g\u00f6reyse hitap, hitaba elveri\u015fli olan herkesedir. Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n bir misal vermesi, a\u00e7\u0131klamas\u0131, onu yapmas\u0131 ve yerine uygun \u015fekilde onu kul\u00adlanmas\u0131 demektir.<\/span><\/p>\n

\u00abKelime\u00c2 Tayyibe\u00bb ile \u00ab\u015eecereH Tayyibe\u00bb ifadeleri hakk\u0131nda m\u00fcfessirler a\u015fa\u011f\u0131daki gibi de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fler \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir:<\/span><\/p>\n

1-<\/strong><\/span> Beyhaki ile baz\u0131 m\u00fcfessirlerin \u0130bn Abbas’tan rivayet et\u00adtiklerine g\u00f6re, \u00abKelime-i Tayyibe\u00bb, \u00abE\u015fheduen l\u00e2 il\u00e2heillallah\u00bb (\u015ee-hadet ederim ki: Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h yoktur) demektir.<\/span><\/p>\n

2-<\/strong><\/span> El-Esamm’dan gelen rivayete g\u00f6re, \u00abKelime-i Tayyibe\u00bb, Kur’an’d\u0131r.<\/span><\/p>\n

3-<\/strong><\/span> \u0130bn Bahr’a g\u00f6re \u0130sl\u00e2m davetidir.<\/span><\/p>\n

4-<\/strong><\/span> Te\u015fbih ve tenzihtir.<\/span><\/p>\n

5-<\/strong><\/span> Mutlak m\u00e2n\u00e2da Allah’\u0131 \u00f6vmektir.<\/span><\/p>\n

6-<\/strong><\/span> Her g\u00fczel s\u00f6zd\u00fcr.<\/span><\/p>\n

7-<\/strong><\/span> B\u00fct\u00fcn taatlerdir.<\/span><\/p>\n

8-<\/strong><\/span> M\u00fcminin kendisidir.<\/span><\/p>\n

Konuyla ilgili bu rivayetler gelmi\u015ftir. Tabari ile \u00eebn Ebi Ha\u00adtim son g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u0130bn Abbas’tan rivayet etmi\u015flerdir. Ancak bu aye\u00adtin zahiri ile \u00e7eli\u015fmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcminin kendisi i\u00e7in \u00abKelimen l\u00e2fz\u0131 sadece Hz. \u00eesa i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Burada m\u00fc\u015febbehunbih olan \u00ab\u015eecer-i Tayyibe\u00bb ile kastedilen, m\u00fcfessirlerin \u00e7o\u011funa g\u00f6re hurma a\u011fac\u0131d\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, \u0130bn Abbas, \u00eebn Mesud, M\u00fccahid, \u0130krime, Dahhak ve \u0130bn Zeyd’den nakledil\u00admi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

\u015euayb b. Hebheb’ten \u015f\u00f6yle rivayet edilmi\u015ftir: \u00abBiz Hz. Pey-gamber’in (s,a) ashab\u0131ndan Enes’in yan\u0131nda otururken, ona bir tabak dolusu hurma getirdiler. Enes Ebu’l-Aliye’ye; \u00abEy Eba’l-AlU ye, ye! Bu Allah’\u0131n kitab\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu tayyib a\u011fa\u00e7tand\u0131r\u00bb dedi.\u00bb (Abdurrezzak, Tirmizi).<\/span><\/p>\n

Enes’ten rivayet edildi\u011fine g\u00f6re, Hz. Peygamber’e \u00abBusr\u00bb de\u00adnilen hurmadan bir kap dolusu (veya bir salk\u0131m) getirildi\u011finde, mezk\u00fbr ayeti okuduktan sonra, \u00ab\u00eeste bu a\u011fa\u00e7 hurmad\u0131r\u00bb diye bu\u00adyurdu. (Tirmizi, Nesei, \u0130bn Hibban, H\u00e2kim. Bu hadis i\u00e7in Tirmizi (yukar\u0131daki) mevkuf hadisten daha sahih oldu\u011funu s\u00f6ylerken, H\u00e2kim de bu hadisin sahih oldu\u011funu belirtmi\u015ftir).<\/span><\/p>\n

\u0130bn Merduveyh’in \u00eebn Abbas’tan rivayet etti\u011fine g\u00f6re bu a\u011fa\u00e7, hindistan cevizi a\u011fac\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Taberi ile \u0130bn Ebi Hatim’in \u0130bn Abbas’tan rivayet ettiklerine g\u00f6re, \u00abBu cennetten bir a\u011fa\u00e7t\u0131r\u00bb. Baz\u0131lar\u0131 g\u00fczel meyva veren hur\u00adma, incir, \u00fcz\u00fcm, nar gibi a\u011fa\u00e7lar\u0131n kastedildi\u011fini s\u00f6ylemi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

\u00ab\u015eehadet\u00bb kelimesini bu s\u0131fatlara sahip olan a\u011faca benzetme\u00adnin nedeni \u015fudur: \u015eehadet kelimesinin asl\u0131 ve men\u015fei imand\u0131r. \u0130man da m\u00fcminlerin kalbine yerle\u015fmi\u015ftir. \u0130mandan \u00e7\u0131kan dallar<\/span> ve onun \u00fczerine bina edilen salih amellerle temiz fiiller g\u00f6klere y\u00fckselip giderler. Bunlar\u0131n \u00fczerine terett\u00fcp eden Allah’\u0131n sevap ve r\u0131zas\u0131 da bu a\u011fac\u0131n meyvas\u0131d\u0131r. Bu meyva her an olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Seleften bunu hurma a\u011fac\u0131 ile yorumlayanlar, \u00abHin\u00bb kelime\u00adsinin ne kadarhk bir zaman oldu\u011fu hususunda ihtil\u00e2f etmi\u015flerdir. Beyhaki’nin Said b. M\u00fcseyyeb’ten rivayet etti\u011fine g\u00f6re \u00abHin\u00bb iki ayd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hurma a\u011fa\u00e7 \u00fczerinde iki ay durabilir. Taberi’nin M\u00fc-cahid’den rivayet etti\u011fine g\u00f6re, bir senedir. Daha farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler de vard\u0131r. S\u0131rf \u0130bn Abbas’tan gelen g\u00f6r\u00fc\u015fler bile de\u011fi\u015fiktir. Ancak en me\u015fhur rivayete g\u00f6re, o bunu alt\u0131 ay olarak yorumlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hurman\u0131n meyva vermesiyle meyvan\u0131n yenilecek duruma gelmesi aras\u0131nda alt\u0131 ayl\u0131k bir s\u00fcre vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130bn Abbas, karde\u015fiyle \u00abbir hin\u00bb kadar konu\u015fmayaca\u011f\u0131na ye\u00admin eden kimseye, \u00abE\u011fer alt\u0131 aydan \u00f6nce konu\u015fursan keffaret vermen gerekir\u00bb diye fetva vermi\u015ftir. Hanefiler de bu g\u00f6r\u00fc\u015ftedir.<\/span><\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n \u00f6\u011f\u00fct almalar\u0131 i\u00e7in Allah Te\u00e2l\u00e2 misaller vermekte\u00addir. \u00c7\u00fcnk\u00fc darb-\u0131 mesellerde al\u0131nacak \u00f6\u011f\u00fctler vard\u0131r. Bu, akli m\u00e2\u00adn\u00e2lar\u0131 be\u015f duyu ile g\u00f6r\u00fclen suretlerle tasvir etmektir. B\u00f6ylece his ile hayal aras\u0131ndaki m\u00fcnaka\u015fa kalkm\u0131\u015f olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

(Ali Arslan, B\u00fcy\u00fck Kur\u2019an Tefsiri, Arslan Yay\u0131nlar\u0131:)<\/span><\/p>\n

24-25<\/strong><\/span>. “G\u00fczel s\u00f6z” diye terc\u00fcme etti\u011fimiz “kelime tayyibe” tamlamas\u0131 “do\u011f\u00adru s\u00f6z, sa\u011flam inan\u00e7, kelime-i tevh\u00eed yani “l\u00e2il\u00e2he illellah”<\/span>[45]<\/span><\/span><\/a> peygamberlik, vahiy, \u00e2hiret” ve Allah’\u0131n b\u00fct\u00fcn mesajlar\u0131n\u0131 ifade etmektedir. <\/span>[46]<\/span><\/span><\/a> <\/span><\/p>\n

Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ve birli\u011fine iman\u0131 yani kelime-i tevh\u00eedi ifade eden “g\u00fczel s\u00f6z”, k\u00f6k\u00fc yerin derinliklerine sa\u011flam bir \u015fekilde yerle\u015fmi\u015f, g\u00f6vdesi ve dallar\u0131 g\u00f6k y\u00fcz\u00fcne do\u011fru y\u00fckselmi\u015f, her zaman meyve veren bir a\u011faca benzetil\u00admektedir. Bu a\u011fa\u00e7 nas\u0131l Allah’\u0131n izniyle her zaman meyve verip faydal\u0131 oluyorsa “kelime-\u0130 tevh\u00eed” de o \u015fekilde faydal\u0131d\u0131r. O da m\u00fcminlerin kalplerine yerle\u015fip k\u00f6kle\u015fince onlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkilemekte ve iman\u0131n \u00fcr\u00fcnleri, meyveleri onla\u00adr\u0131n \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclmektedir. Onlar Allah’a kar\u015f\u0131 kulluk g\u00f6revlerini yerine getirme\u00adye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 gibi, ilim, irfan ve g\u00fczel i\u015fleriyle de insanl\u0131k i\u00e7in daima faydal\u0131 ol\u00admaya gayret ederler. \u00d6te yandan a\u011fac\u0131n diri kalmas\u0131 i\u00e7in nas\u0131l sulama ve budama gibi bak\u0131ma ihtiyac\u0131 varsa kalpteki iman da b\u00f6yledir. E\u011fer m\u00fcmin faydal\u0131 ilim, g\u00fc\u00adzel amel, zikir ve tefekk\u00fcrle onu beslemezse o da zay\u0131flay\u0131p yok olabilir. <\/span>[47]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

[45]<\/span><\/span><\/a> \u015eevk\u00e2n\u00ee, III, 101<\/span><\/p>\n

\n

[46]<\/span><\/span><\/a> Esed, II, 506<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[47]<\/span><\/span><\/a> Prof. Dr. Hayrettin Karaman, \tProf. Dr. Mustafa \u00c7a\u011fr\u0131c\u0131, Prof. Dr. \u0130brahim Kafi D\u00f6nmez, \tProf. Dr. Sabrettin G\u00fcm\u00fc\u015f, Kur\u2019an Yolu:III\/286.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

24-<\/strong><\/span> G\u00f6rmedin mi, Allah nas\u0131l bir \u00f6rnek vermi\u015ftir: G\u00fczel bir s\u00f6z, g\u00fczel bir a\u011fa\u00e7 gibidir ki, onun k\u00f6k\u00fc sabit, dallar\u0131 ise g\u00f6ktedir.<\/span><\/p>\n

<\/a>G\u00fczel-Ho\u015f A\u011fa\u00e7 \u00d6rne\u011fi<\/span><\/span><\/h3>\n

G\u00fczel-ho\u015f s\u00f6zle g\u00fczel! a\u011fa\u00e7 aras\u0131ndaki ve k\u00f6t\u00fc s\u00f6zle de k\u00f6t\u00fc a\u011fa\u00e7 aras\u0131ndaki benzer\u00adli\u011fe muhataplar\u0131n dikkati \u00e7ekilmi\u015ftir. Bu \u00f6rnek, uyarmak ve \u00f6\u011f\u00fct vermek i\u00e7in verilmi\u015ftir. Nas\u0131l ki iyi cins a\u011fac\u0131n k\u00f6k\u00fc yerde sabit olup g\u00f6vdesi g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne y\u00fckseliyorsa, en g\u00fczel bir \u015fekilde geli\u015fip her mevsimde aral\u0131ks\u0131z olarak g\u00fczel meyveler veriyorsa, g\u00fczel s\u00f6z\u00fcn de ayn\u0131 \u015fekilde her zaman ve her yerde s\u00fcrekli olarak iyi, faydal\u0131 etkisi olur. Cinsi k\u00f6t\u00fc a\u011fa\u00e7 nas\u0131l yerde sabit kalam\u0131yor, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne do\u011fru y\u00fckselemiyor, meyve olarak da sadece en k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc veriyor ve kolayl\u0131kla s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131labiliyorsa, ayn\u0131 \u015fekilde k\u00f6t\u00fc s\u00f6z\u00fcn de ne k\u00f6k\u00fc, ne dayana\u011f\u0131, ne de faydas\u0131 vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ayet ise, y\u00f6nlendirme ve tamamlama mahiyetindedir. Allah, kendisine inanan kimseleri, hem d\u00fcnyada hem de ahirette sapasa\u011flam, iyi ve faydal\u0131 s\u00f6zle sebat i\u00e7inde k\u0131lar. Zalimleri ise, yani kalpleri bozulmu\u015f, s\u00fcrekli g\u00fcnah ve sap\u0131kl\u0131k i\u00e7inde olanlar\u0131 da, zul\u00fcmlerinden dolay\u0131 bu Rabbani inayet ve korumadan mahrum b\u0131rak\u0131r. Ger\u00e7ekle\u015fecek olan son, sadece Allah’\u0131n diledi\u011fidir ve O’nun istedi\u011fi \u015fekilde olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

M\u00fcfessirlerin<\/span>[24]<\/span><\/span><\/a> Peygamber (s)’den ve sahabelerden naklettikleri hadislere g\u00f6re, \u00f6rneklerde ge\u00e7en g\u00fczel a\u011fa\u00e7 hurma a\u011fac\u0131d\u0131r. Zira ondaki \u00d6zellikler, \u00d6rnekte verilen \u00f6zelliklere uymaktad\u0131r. K\u00f6t\u00fc a\u011fa\u00e7 ise Hanzala a\u011fac\u0131d\u0131r (Ebu Cehil karpuzu).<\/span><\/p>\n

Ayetlerin, m\u00fc’minler ile kafirlerin ahirette varacaklar\u0131 yerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra gelmesi, \u00f6nceki ayetler ile aras\u0131ndaki ili\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

Dikkatler son ayetin \u00fcsl\u00fbp ve muhtevas\u0131na \u00e7ekilmektedir. \u00dcsl\u00fbp ve muhteva, Allah’\u0131n sap\u0131kl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fenlerin sap\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131, inananlar\u0131n da iman\u0131n\u0131 belirii kimseler \u00fczerinde kesinle\u015ftirdi\u011fi izlenimini vermektedir. A\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, Allah’\u0131n koruma ve sabit k\u0131lmas\u0131 m\u00fc’minin inanmas\u0131ndan sonra gelmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, bu suretle niyetinin g\u00fczelli\u011fini, arzusunun da do\u011frulu\u011funu ispat etmi\u015f olmaktad\u0131r. Allah’\u0131n gazap ve sapt\u0131rmas\u0131 da, zalim, sap\u0131k kafir i\u00e7in olmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o bu \u00f6zelliklere sahip olup, s\u00fcrekli bu davran\u0131\u015flar i\u00e7indedir. <\/span>[25]<\/span><\/span><\/a> <\/span><\/p>\n

<\/a> G\u00fczel S\u00f6z \u0130le K\u00f6t\u00fc S\u00f6z\u00fcn Mahiyeti<\/span><\/span><\/h3>\n

“Allah iman edenleri, d\u00fcnya hayal\u0131nda ve ahirette sapasa\u011flam s\u00f6zle sebat i\u00e7imle k\u0131lar, zalimleri de sapt\u0131r\u0131r” ayeti, haddizat\u0131nda \u00f6zel bir \u00f6neme sahiptir. Ayet, \u00f6rnekte ge\u00e7en g\u00fczel s\u00f6zden maksad\u0131n iman ve salih amel oldu\u011funu, k\u00f6t\u00fc s\u00f6zden maksad\u0131n da k\u00fcf\u00fcr ve g\u00fcnah oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. A\u00e7\u0131klamada iman\u0131n, sahibinin nefsinde yer etmesiyle onun hayr\u0131 idrak etmesini ve bu yolda devam etmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131 ve b\u00f6ylece huzurlu olup, d\u00fcnya ve ahirette, her yerde Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131na, korumas\u0131na ve iyili\u011fe mazhar olaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Bunun aksine olarak da k\u00fcf\u00fcr sahibinin i\u00e7ini k\u00f6reltir ve onu kapkaranl\u0131k yapar. Arl\u0131k o kimse hert\u00fcrl\u00fc g\u00fcnah ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri fitneden, s\u0131k\u0131lmadan i\u015flemekten geri durmaz. B\u00f6ylece hem kendisi, hem de \u00e7evresine k\u00e2bus haline gelir, Allah’\u0131n gazab\u0131na, azab\u0131na lay\u0131k olup yard\u0131m ve hidayetinden mahrum olur.<\/span><\/p>\n

Ayetin muhtevas\u0131, hem d\u00fcnya, hem de ahirette kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak halleri kapsamaktad\u0131r. Buhari’nin sahih hadis kitab\u0131n\u0131n tefsir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde nakletti\u011fi bir hadis, bu ayetin a\u00e7\u0131klamas\u0131 mahiyetinde olup, insanlar \u00f6l\u00fcp kabirlerine defnedildikten sonra kendilerine y\u00f6neltilecek soruyla, onlar\u0131n verdi\u011fi cevab\u0131 da aktarmaktad\u0131r. Hadis \u015f\u00f6yledir; “M\u00fcsl\u00fcman kabrinde sorguya \u00e7ekildi\u011finde, Allah’tan ba\u015fka ibadete lay\u0131k ilah olmad\u0131\u011f\u0131na, Muhammed’in de O’nun el\u00e7isi oldu\u011funa \u015fehadet eder. \u0130\u015fte bu Allah’\u0131n \u015fu s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ifadesidir: “Allah iman edenleri, d\u00fcnya hayat\u0131nda ve ahirette sapasa\u011flam s\u00f6zle sebat i\u00e7inde k\u0131lar.”<\/span><\/p>\n

M\u00fcfessirler bu ayetin tefsirinde ba\u015fka hadisler de nakletmi\u015flerdir. Bunlar\u0131n baz\u0131s\u0131n\u0131n, ayetin a\u00e7\u0131klama veya uygulamas\u0131 oldu\u011fu, baz\u0131s\u0131n\u0131n da kabir sorgusu ve kabirdeki nimet veya azap ile ilgili oldu\u011fu g\u00f6z\u00fckmektedir. Sahih hadis kitaplar\u0131n\u0131n m\u00fcellifleri de bu konuda \u00e7ok say\u0131da hadis nakletmi\u015flerdir. Bunlardan birisinde, Ebu Hureyre’nin rivayet etti\u011fine g\u00f6re Allah’\u0131n Rasul\u00fc (s) \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: “Allah iman edenleri, d\u00fcnya hayat\u0131nda ve ahirette sapasa\u011flam s\u00f6zle sebat i\u00e7inde k\u0131lar”. Kabirde ona \u015f\u00f6yle soruldu\u011funda: “Rabbin kimdir, dinin nedir, peygamberin kimdir?” O da \u015f\u00f6yle cevap verir: Rabbim Allah, dinim \u0130slam, peygamberim de Muhammed’dir. Bize Allah kat\u0131ndan apa\u00e7\u0131k deliller getirmi\u015ftir; ben de ona inand\u0131m ve tasdik ettim. Sonra ona \u015f\u00f6yle denilir: Do\u011fru s\u00f6yledin; bu \u015fekilde ya\u015fad\u0131n, bunun \u00fczerine \u00f6ld\u00fcn ve bunun \u00fczerine diriltileceksin. Yine bu neviden olarak Ber\u00e2 (r)’\u0131n nakletti\u011fi \u015fu had\u00ees vard\u0131r: “Ensardan bir adam\u0131n cenazesini defnetmek i\u00e7in Allah’\u0131n Rasul\u00fcyle birlikte \u00e7\u0131kt\u0131k. Kabre geldi\u011fimizde, yeri daha kaz\u0131lmam\u0131\u015fti. Allah’\u0131n Rasul\u00fc oturdu, biz de \u00e7evresine oturduk. Ba\u015flar\u0131m\u0131zda ku\u015f varm\u0131\u015f gibi sessiz bir haldeydik. Elinde bir \u00e7ubuk vard\u0131, onunla topra\u011f\u0131 \u00e7iziyordu. Nihayet ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131 ve \u015f\u00f6yle buyurdu: “Kabir azab\u0131ndan Allah’a s\u0131\u011f\u0131n\u0131n”. Bunu iki veya \u00fc\u00e7 defa tekrarlad\u0131, sonra \u015f\u00f6yle buyurdu: “M\u00fcmin bir kul d\u00fcnyadan ayr\u0131l\u0131p ahirete y\u00f6nelece\u011fi vakit, y\u00fczleri g\u00fcne\u015f gibi parlak, bembeyaz melekler g\u00f6kten onun yan\u0131na inerler, beraberlerinde cennet kefenlerinden bir kefen, yine cennet kokular\u0131ndan da bir koku vard\u0131r. Gelip g\u00f6z\u00fcn alabildi\u011fi kadar geni\u015f bir alanda ona yak\u0131n otururlar. Sonra \u00f6l\u00fcm mele\u011fi gelip onun ba\u015fucuna oturur ve \u015f\u00f6yle der: Ey huzur bulmu\u015f tatmink\u00e2r ruh! Allah’\u0131n aff\u0131na ve r\u0131zas\u0131na do\u011fru \u00e7\u0131k! Ruh, damlan\u0131n kaptan s\u00fcz\u00fcl\u00fcp akl\u0131\u011f\u0131 gibi, s\u00fcz\u00fcl\u00fcp \u00e7\u0131kar ve \u00f6l\u00fcm mele\u011fi hemen onu al\u0131r, ald\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapay\u0131ncaya kadar elinde tutmaz, di\u011fer melekler hemen onu al\u0131p getirdikleri kefene, kokular i\u00e7erisinde sararlar ve ondan yery\u00fcz\u00fcnde bulunan en g\u00fczel misk kokusu gibi koku yay\u0131l\u0131r, sonra onu hemen al\u0131p g\u00f6\u011fe y\u00fckselirler. Meleklerden yan\u0131ndan ge\u00e7tikleri her grup: Bu g\u00fczel koku da nedir? derler. Onlar da: Falan o\u011flu filand\u0131r, derler, onu d\u00fcnyada \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131klar\u0131 en g\u00fczel isimleriyle tan\u0131t\u0131rlar. Sonunda onu d\u00fcnya semas\u0131na getirirler, ona kap\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 isterler, kap\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r ve her kat semadaki y\u00fcksek mertebeli melekler bir sonraki semaya ula\u015f\u0131ncaya kadar ona refakat\u00e7ilik eder. Bu \u015fekilde yedinci kat semaya getirilir ve Allah \u015f\u00f6yle buyurur: Kulumun kitab\u0131n\u0131 illiyyinde (y\u00fcceliklerde) yaz\u0131n; sonra onu yery\u00fcz\u00fcne d\u00f6nd\u00fcr\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben onlar\u0131 ondan yaratt\u0131m, yine oraya d\u00f6nd\u00fcrece\u011fim. Sonra oradan tekrar \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131m. B\u00f6ylece ruhu cesedine iade edilir. Ve hemen iki melek gelir, yan\u0131na otururlar ve ona \u015f\u00f6yle derler; Rabbin kimdir? O da: Rabbim Allah’t\u0131r, der. \u0130kisi tekrar: Dinin nedir? derler, O da: \u0130slam’d\u0131r, der. Onlar: Sizin i\u00e7inizden g\u00f6nderilen bu adam kimdir? derler. O da: O Allah Rasul\u00fcd\u00fcr, der. Onlar: Bilgin nedir diye sorarlar. O da: Allah’\u0131n kitab\u0131n\u0131 okudum, O’na iman ettim ve tasdik ettim, der. G\u00f6kten bir m\u00fcnad\u00ee \u015f\u00f6yle seslenir: Kulum do\u011fru s\u00f6yledi. Ona cenneti yay\u0131p geni\u015fletin, cennet elbiselerinden giydirin ve ona cennete bakan bir kap\u0131 a\u00e7\u0131n. Oradan ona cennetin havas\u0131 ve kokusu gelir, Kabri g\u00f6z alabil\u00addi\u011fince geni\u015fletilir. G\u00fczel y\u00fczl\u00fc, g\u00fczel elbiseli, ho\u015f kokulu bir adam yan\u0131na gelir ve \u015f\u00f6yle der: Seni sevindirip ho\u015funa giden her \u015fey sana m\u00fcjde olsun. Bug\u00fcn vaadolundu\u011fun g\u00fcnd\u00fcr. Ona.; Sen kimsin? Y\u00fcz\u00fcn hay\u0131rla gelen kimsenin y\u00fcz\u00fc gibi, der. O da; Ben senin salih amelinim, der. O zaman kabir sahibi: Ey Rabbim K\u0131yamet’i kopar, K\u0131yameti kopar, diye dua eder. Kafir kul ise, d\u00fcnyadan ayr\u0131l\u0131p, ahirete g\u00f6\u00e7 vakti geldi\u011finde, yan\u0131na g\u00f6kten simsiyah y\u00fczl\u00fc, beraberlerinde kal\u0131n y\u00fcn elbiselerle melekler inerler ve g\u00f6z alabildi\u011fince geni\u015f alana otururlar. Sonra \u00d6l\u00fcm mele\u011fi gelip ba\u015fucuna oturur ve \u015f\u00f6yle der: Ey k\u00f6t\u00fc ruh! Allah’\u0131n azab, gazab\u0131 \u00fczerine oldu\u011fu halde \u00e7\u0131k. Bedenine yay\u0131l\u0131r ve \u0131slak y\u00fcnden demir kancalar \u00e7ekip \u00e7\u0131kar\u0131r gibi ruhunu \u00e7ekip \u00e7\u0131kar\u0131r. Onu ald\u0131\u011f\u0131nda, elinde bir an bile bekletmeden hemen onu al\u0131p getirdikleri kal\u0131n elbiselere sararlar, ondan yery\u00fcz\u00fcnde bulunabilecek en kokmu\u015f l\u00e2\u015fe kokusundan daha k\u00f6t\u00fc koku \u00e7\u0131kar. Onu al\u0131p hemen g\u00f6\u011fe y\u00fckselirler. Yanlar\u0131ndan ge\u00e7tikleri her melek grubu; “nedir bu k\u00f6t\u00fc, pis ruh” diye sorarlar. Onlar da; falan o\u011flu filan derler. D\u00fcnyada an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 en k\u00f6t\u00fc isimleriyle onu tan\u0131t\u0131rlar. Nihayet d\u00fcnya semas\u0131na gelirler ve ona kap\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 isterler ama kap\u0131 a\u00e7\u0131lmaz. Sonra Allah’\u0131n Rasul\u00fc \u015fu ayeti okudu: “… onlara g\u00f6k kap\u0131lan a\u00e7\u0131lmaz ve deve i\u011fne deli\u011finden ge\u00e7inceye kadar onlar cennete giremezler…” (Araf, 40). Allah (c) \u015f\u00f6yle buyurur. Kitab\u0131n\u0131 yerin en alt\u0131nda, sicc\u00een’de yaz\u0131n. Ve ruhu \u015fiddetle savrulup at\u0131l\u0131r. Sonra \u015fu ayeti okudu: “Kim Allah’a ortak ko\u015farsa, sanki o g\u00f6kten d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f de, onu bir ku\u015f kap\u0131vermi\u015f veya r\u00fczgar onu \u0131ss\u0131z bir yere s\u00fcr\u00fckleyip atm\u0131\u015f gibidir” (Hac, 31). Sonra ruhu cesedine d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr; iki melek gelip yan\u0131na otururlar ve ona \u015f\u00f6yle derler; Rabbin kimdir? O da: Bilmiyorum, der. Onlar: Dinin nedir? derler. O da: Bilmiyorum, der. Onlar: Sizin i\u00e7inize g\u00f6nderilen bu adam kimdir? derler. O da: Bilmiyorum, der. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden bir m\u00fcnad\u00ee seslenir: Kulum yalan s\u00f6yledi, ona ate\u015fi yay\u0131n ve cehennemden bir kap\u0131 a\u00e7\u0131n ki ona s\u0131ca\u011f\u0131 ve zehiri gelsin. Kabri onu \u00d6yle bir s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ki, kemikleri birbirine ge\u00e7er. Sonra yan\u0131na \u00e7irkin y\u00fczl\u00fc, pis elbiseli, k\u00f6t\u00fc kokulu bir adam gelir ve \u015f\u00f6yle der: Seni rahats\u0131z edip \u00fczecek en k\u00f6t\u00fc haberler sana m\u00fcjde olsun, bug\u00fcn, \u00f6nceden vaadedildi\u011fin o g\u00fcnd\u00fcr. O da : Sen kimsin, y\u00fcz\u00fcn \u015fer, k\u00f6t\u00fcl\u00fck getiren ki\u015finin y\u00fcz\u00fc gibidir, der. Ben senin k\u00f6t\u00fc amelinim, der. Bunun \u00fczerine kabir sahibi: Ey Rabbim K\u0131yamct’i koparma diye yalvar\u0131r”<\/span>[26]<\/span><\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

Be\u015f sahih kitab\u0131n sahibi olan: Buhari, M\u00fcslim, Tirmiz\u00ee, Ebu D\u00e2vud ve Nes\u00e2\u00ee de Enes (r)’den bu hadisin bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7inde bulunan bir hadis rivayet etmi\u015flerdir: Peygamber (s) \u015f\u00f6yle buyurdu: “Bir kul kabrine konulup, dostlar\u0131 ondan ayr\u0131l\u0131p gittiklerinde -ki o, onlar\u0131n ayak seslerini i\u015fitir, iki melek gelip, yan\u0131na oturur ve \u015f\u00f6yle sorarlar: Bu adam hakk\u0131nda (Muhammed) ne diyordun? M\u00fc’rnin ise \u015f\u00f6yle der: \u015eehadet ederim ki o, Allah’\u0131n kulu ve el\u00e7isidir. Ona: Cehennemdeki yerine bak, Allah onun yerine sana cennette ba\u015fka bir yer verdi, denir. Her iki yeri de g\u00f6r\u00fcr. Ama kafir veya m\u00fcnaf\u0131k ise, ona da: Bu adam hakk\u0131nda ne diyordun diye sorulur, o da: Bilmiyorum, ama insanlar\u0131n s\u00f6ylediklerini s\u00f6yl\u00fcyordum, der. Bunun \u00fczerine ona, “Ne bir \u015fey \u00f6\u011frendin, ne de okudun” denir ve demirden tokmaklarla \u00f6yle bir vurulur ki, ba\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131 insanlar ve cinlerden ba\u015fka her yarat\u0131k i\u015fitir”<\/span>[27]<\/span><\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

Naklettiklerimizden ba\u015fka, konuyla ilgili bir\u00e7ok hadis vard\u0131r. Ama maksat bu kadarla has\u0131l oldu\u011fundan, bunlarla yetiniyoruz<\/span>[28]<\/span><\/span><\/a>. Ayetin a\u00e7\u0131klamas\u0131 veya tatbiki olarak, nakledilenler \u00fczerine \u015fu yorumu yapabiliriz: Madem ki ayetin i\u00e7eri\u011fi ve ruhu kapsam olarak \u00e7ok geni\u015f olup, d\u00fcnya ve ahirette olan her konuma de\u011finmekledir; o halde hadislerde anlat\u0131lanlar da \u00f6rnek olarak verilmi\u015f ve Allah’\u0131n m\u00fc’min kimsenin konumunu sa\u011flamla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131, kafirin konumunu ise her yerde desteksiz, zay\u0131f b\u0131rakaca\u011f\u0131 vurgulanmak istenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Kabir sorgusu, m\u00fck\u00e2fat\u0131 ve azab\u0131 konusunda \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: Bu konuda hadisler nakledilmi\u015ftir; bu konularda akd, mant\u0131k bir s\u0131n\u0131rda durur, \u00f6teye ge\u00e7mez. Kur’an’da ge\u00e7en bu t\u00fcr haberlerin durumu da ayn\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131 yapmaya Allah’\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetece\u011fine inan\u0131l\u0131r ve bunlar\u0131n anlat\u0131lmas\u0131nda da bir hikmet oldu\u011fu kabul edilir. Burada hikmet olarak ilk akla gelen, m\u00fc’min kimseyi tatmin etmek, onu \u015fevklendirip konumunu sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak ve iman etmeye heveslendirmektir. Kafiri de korkutup konumunun \u00e7irkinli\u011fini ortaya koymakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Hadislerin metinlerinden, \u00f6zellikle de uzun hadisten anla\u015f\u0131l\u0131p istifade edilecek hususlar bunlard\u0131r. Allah daha iyi bilir. <\/span>[29]<\/span><\/span><\/a> <\/span><\/p>\n

[24]<\/span><\/span><\/a> Bkz. Taberi, Begavi, \u0130bn Kes\u00eer, Tabresi ve H\u00e2zin tefsirleri.<\/span><\/p>\n

\n

[25]<\/span><\/span><\/a> \u0130zzet Derveze, \tet-tefsiru\u2019l-hadis, Ekin Yay\u0131nlar\u0131: 4\/98-99.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[26]<\/span><\/span><\/a> Bkz. \u0130bn Kesir tefsiri. \tM\u00fcfessirin kaydetti\u011fine g\u00f6re bu hadisi Ebu Davud! A\u011fme\u015f’ten, \tNes\u00e2\u00ee ve \u0130bn M\u00e2-ce de M\u0131nh\u00e2l b. Amraveyh’den rivayet etmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[27]<\/span><\/span><\/a> Bkz. T\u00e2c, c.1, s.338-339.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[28]<\/span><\/span><\/a> Bkz. T\u00e2c, c.1, s.339-340 \u0130bn \tKesir, Taberi, Begavi, H\u00e2zin tefsirleri.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[29]<\/span><\/span><\/a> \u0130zzet Derveze, \tet-tefsiru\u2019l-hadis, Ekin Yay\u0131nlar\u0131: 4\/99-102.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

(Et-Tefsir’ul Hadis)<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

24-<\/strong><\/span> G\u00f6rmedin mi Allah nas\u0131l bir benzetme yapt\u0131. G\u00fczel s\u00f6z, k\u00f6k\u00fc (yerde) sabit, dallar\u0131 g\u00f6kte olan g\u00fczel bir a\u011fa\u00e7 gibidir.<\/span><\/p>\n

25-<\/strong><\/span> (O a\u011fa\u00e7) Rabbinin izniyle her zaman yemi\u015fini verir. Allah \u00f6\u011f\u00fct almalar\u0131 i\u00e7in insanlara b\u00f6yle benzetmeler yapar.<\/span><\/p>\n

26-<\/strong><\/span> K\u00f6t\u00fc s\u00f6z\u00fcn durumu da g\u00f6vdesi yerin \u00fcst\u00fcnde kopar\u0131lm\u0131\u015f, sabit olmayan k\u00f6t\u00fc bir a\u011faca benzer.<\/span><\/p>\n

27-<\/strong><\/span> Allah, inananlar\u0131, d\u00fcnya hayat\u0131nda da, ahirette de sa\u011flam s\u00f6zle tesbit eder, Allah zalimleri de sapt\u0131r\u0131r ve Allah diledi\u011fini yapar.<\/span><\/p>\n

28-<\/strong><\/span> Baksana \u015funlara, Allah’\u0131n nimetini nank\u00f6rl\u00fc\u011fe \u00e7evirdiler, (onun nimetine \u015f\u00fckredecekleri yerde nank\u00f6rl\u00fck edip inkara sapt\u0131lar) kavimlerini de helak yurduna kondurdular.<\/span><\/p>\n

29-<\/strong><\/span> Yaslanacaklar\u0131 cehenneme g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Ne k\u00f6t\u00fc durakt\u0131r o!<\/span><\/p>\n

30-<\/strong><\/span> Allah’\u0131n yolundan \u015fa\u015f\u0131rtmak i\u00e7in O’na e\u015fler ko\u015ftular, De ki: “(\u015eimdilik) e\u011flenin, gidece\u011finiz yer ate\u015ftir.”<\/span><\/p>\n

<\/a><\/a> S\u00f6zl\u00fck<\/span><\/span><\/h3>\n

G\u00fczel s\u00f6z: Bu s\u00f6z, lailahe illallah Muhammed\u00fcrras\u00fbl\u00fcllah’t\u0131r.G\u00fczel a\u011fa\u00e7: Bu a\u011fa\u00e7 hurma a\u011fac\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

K\u00f6t\u00fc s\u00f6z. Ki, bu inkar s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. K\u00f6t\u00fc a\u011fa\u00e7 gibidir. G\u00f6vdesi s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f, kopar\u0131lm\u0131\u015f. Sa\u011flam s\u00f6z ile. Bu s\u00f6z, ‘lailahe illallah’t\u0131r. Ve ahirette. Kabirde, dolay\u0131s\u0131yla melekler ona Rabbini dinini ve peygamberini sorarken onlar\u0131n sordu\u011fu sorulara cevap verir. Allah’\u0131n nimetini de\u011fi\u015ftirdiler. Yani tevhid ve \u0130sl\u00e2m\u0131 inkar et\u00adiler ve \u015firkle de\u011fi\u015ftirdiler. Helak yurdu. Yani cehennem. Allah’a e\u015fler ko\u015ftular. <\/span>[18]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

<\/a><\/a> A\u00e7\u0131klama<\/span><\/span><\/h3>\n

\u00c2yetler tevhid, yeniden dirilme ve cezay\u0131 izaha devam ediyorlar. Y\u00fcce Allah \u015f\u00f6yle buyuruyor: Ey Rasul “g\u00f6rmedin mi, bilmedin mi Allah nas\u0131l bir benzetme yapt\u0131? G\u00fczel s\u00f6z”<\/span>[19]<\/span><\/span><\/a> m\u00fc’minin s\u00f6yleyece\u011fi lailahe illallah’ kelimesi; “k\u00f6k\u00fc (yerde) sabit, dallar\u0131 g\u00f6kte y\u00fckselen g\u00fczel bir a\u011fa\u00e7 gibidir. O a\u011fa\u00e7 Rabbinin izniyle” kudreti ve emri alt\u0131na almas\u0131yla her zaman sabah<\/span> ak\u015fam<\/span> ya\u015f ve kuru olarak “yemi\u015fini verir.”\u015eu halde ‘lailahe illallah Muhammedun Ras\u00fbl\u00fcllah’ kelimesi, kul i\u00e7in her vakit salih amel meyvesi verir. Bu “kelime, ki\u015finin kalbinde ve ondan do\u011fan salih amel aras\u0131nda Allah’\u0131n huzuruna y\u00fckselir.”Allah \u00f6\u011f\u00fct almalar\u0131 i\u00e7in insanlara b\u00f6yle benzetmeler yapar.”Yani bu \u00e2yetlerde kafir ve m\u00fc’min i\u00e7in misal getirdi\u011fi gibi \u00f6\u011f\u00fct al\u0131rlar diye inanan ve inanmayan insanlar i\u00e7in de misaller getirir. Ki belki onlar \u00f6\u011f\u00fct ve ders al\u0131rlar da inan\u0131p salih amel i\u015fler ve b\u00f6ylece Allah’\u0131n azab\u0131ndan kurtulurlar. “K\u00f6t\u00fc s\u00f6z\u00fcn” kafirin kalbindeki inkar kelimesinin “durumu da g\u00f6vdesi yerden kopar\u0131lm\u0131\u015f sabit olmayan “ve ancak ac\u0131, k\u00f6t\u00fc lezzetli ve bereketsiz meyve veren “k\u00f6t\u00fc a\u011fa\u00e7” kendisinde odun olma d\u0131\u015f\u0131nda fayda olmayan, bir a\u011fa\u00e7 “gibidir.” Allah inananlar\u0131 d\u00fcnya hayat\u0131nda da ahirette de do\u011fru s\u00f6z olan kelimeyi \u015fehadet istikameti \u00fczere tutar. Bu vaad, Allah’\u0131n sad\u0131k m\u00fc’min kullar\u0131na her ne kadar fitne ve bela olsa da \u00f6l\u00fcnceye kadar onlar\u0131 iman \u00fczere sabit k\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 vaad etmesidir. Ahirette onlar\u0131 iman ve \u0130sl\u00e2m \u00fczere sabit k\u0131lmas\u0131, ahiret yurdunun ba\u015flang\u0131c\u0131 olan kabirde iki melek onlara Rabbini, dinini ve nebisini sorarken olacakt\u0131r.<\/span>[20]<\/span><\/span><\/a>\u015eu halde Allah onlar\u0131 sa\u011flam s\u00f6zle, ki bu imand\u0131r, bunun asl\u0131 da ‘la ilahe illallah Muhammedurras\u00fbl\u00fcllah’tir ve salih amel demek olan \u0130sl\u00e2m’la sabit k\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

“Allah” m\u00fc’minlere hidayet vermesine kar\u015f\u0131l\u0131k “zalimleride sapt\u0131r\u0131r.” Yani onlar\u0131 kendi tercihlerinde serbest b\u0131rak\u0131r. Zorla imana getirmez. Onlar\u0131 sa\u011flam s\u00f6ze muvaffak k\u0131lmaz, dolay\u0131s\u0131yla onlar k\u00fcfr \u00fczere \u00f6l\u00fcrler, helak olurlar ve h\u00fcsrana u\u011frarlar. Bunun sebebi onlar\u0131n \u015firkte \u0131srar etmeleri, \u015firke davet etmeleri, inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in m\u00fc’minlere zul\u00fcm ve i\u015fkence yapmalar\u0131d\u0131r.”Allah diledi\u011fini yapar.”Bu, Allah’\u0131n h\u00fcr iradesini ortaya koymaktad\u0131r. Bu sebeple Allah diledi\u011fi kimseyi iman \u00fczre sabit k\u0131lar, diledi\u011fi kimseyi de kendi yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 sapt\u0131r\u0131r. O’na itiraz ve inkar s\u00f6z konusu olamaz: \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah, hi\u00e7 kimseyi zorla imana veya k\u00fcfre sapt\u0131rmaz. Herkes kendi iradesiyle dinini se\u00e7er. Dolay\u0131s\u0131yla Allah’\u0131 hidayet vermesinde ve sapt\u0131rmas\u0131nda asla zorlama olmaz. .”Ey Ras\u00fbl g\u00f6rmedin mi?” senin bilgine ula\u015fmad\u0131 m\u0131? Allah’\u0131n nimeti, Ras\u00fbl\u00fcllah’\u0131n getirdi\u011fi, i\u00e7inde hidayet ve hay\u0131r olan \u0130sl\u00e2m’\u0131 de\u011fi\u015ftirdiler. Allah’\u0131n Ras\u00fbl\u00fcn\u00fc ve getirdiklerini yalanlad\u0131lar, k\u00fcfre raz\u0131 oldular. Bununla da k\u00fcfre te\u015fvik ettikleri ve yalanlamaya cesaretlendirdikleri kavimlerini helak yurduna kondurdular. Yani d\u00fcnyada sava\u015f alanlar\u0131nda \u00f6ld\u00fcrtt\u00fcler, ahirette de ebedi cehenneme girmelerine sebep oldular. Dolay\u0131s\u0131yla Bedir’de helak olan cehenneme k\u00e2fir olarak gitti. Daru’l-bevar: Alev ve hararetiyle insanlar\u0131n yanaca\u011f\u0131 cehennemdir. “Oras\u0131” kavimlerini yerle\u015ftirdikleri “ne k\u00f6t\u00fc durakt\u0131r.” “Allah’\u0131n yolundan \u015fa\u015f\u0131rtmak i\u00e7in ona e\u015fler ko\u015ftular.” Yani Allah’\u0131n nimetini k\u00fcf\u00fcrle de\u011fi\u015ftirenler ki, bunlar Mekke kafirleridir. Allah’a ibadet edecekleri ortaklar ko\u015ftular. Bu ortaklan Lat, Uzza, Hubel, Menat isimli bat\u0131l ilahlar\u0131yd\u0131. Bunlar\u0131 ortak yapt\u0131lar ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131na ve y\u00fcce kom\u015fulu\u011funa ula\u015ft\u0131racak \u0130sl\u00e2m’dan sapt\u0131rmak i\u00e7in onlara ibadete \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar.De ki: \u0130\u00e7inde bulundu\u011funuz d\u00fcnyan\u0131n mal\u0131yla” faydalan\u0131n. \u015e\u00fcphesiz gidece\u011finiz yer, “i\u015finizin sonu cehennemdir.” \u015e\u00f6yle ki: E\u011fer \u00f6l\u00fcnceye kadar \u015firk ve isyanda \u0131srar ederseniz, \u00d6ld\u00fckten sonra cehenneme gideceksiniz. <\/span>[21]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

<\/a><\/a> Sonu\u00e7<\/span><\/span><\/h3>\n

<\/a>1-<\/strong><\/span> Manalar\u0131n zihinde anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in misal vermek g\u00fczel bir e\u011fitim tarz\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

2-<\/strong><\/span> \u00c2yette imanla k\u00fcfr, tevhid kelimesiyle k\u00fcfr kelimesi ve bunlardan herbirinin meydana getirece\u011fi hay\u0131r ve \u015fer aras\u0131nda mukayese yap\u0131l\u0131yor.<\/span><\/p>\n

3-<\/strong><\/span> Allah, m\u00fc’minlere, iman \u00fczere \u00f6lebilmeleri i\u00e7in, onlar\u0131 iman \u00fczere sabit k\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve kabir azab\u0131ndan, m\u00fcnker ve nekirin sorular\u0131na cevap vermekte de yard\u0131m edece\u011fini vaad etmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

4-<\/strong><\/span> \u00c2yeti kerimede “faydalan\u0131n” diye y\u00fcce Allah’\u0131n kafirlere hitap etmesi, emir ve m\u00fcbahl\u0131k i\u00e7in de\u011fildir. Kafirleri tehdit ve korkutmak i\u00e7indir. <\/span>[22]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

[18]<\/span><\/span><\/a> Ebu Bekir Cabir el-Cez\u00e2iri, En Kolay Tefsir, Mektup Yay\u0131nlar\u0131: 4\/370-371.<\/span><\/p>\n

\n

[19]<\/span><\/span><\/a> G\u00fczel s\u00f6z ‘lailahe illallah’ \tkelimesidir. G\u00fczel a\u011fa\u00e7 da m\u00fc’mindir. Burada \u00f6rnek verilen a\u011fa\u00e7 \thurma a\u011fac\u0131d\u0131r. Ras\u00fbl\u00fcllah: “A\u011fa\u00e7lardan bir k\u0131sm\u0131 \tvard\u0131r ki, yapra\u011f\u0131 d\u00f6k\u00fclmez. \u0130\u015fte o, m\u00fc’minin benzeridir. O \ta\u011fa\u00e7 hangisidir bana ha\u00adber verin?” buyurmu\u015f, sonrada \t“hurma” demi\u015flerdir…” M\u00fc’minin hali hurma \tgibidir. E\u011fer sen onunla beraber olursan, onunla beraber oturursan \tve isti\u015fare edersen, her \u015feyinden faydalan\u0131lan hurma gibi sana \tfaydas\u0131 dokunur” buyurul-m ustur.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[20]<\/span><\/span><\/a> Nesai’nin, Bera’dan rivayetine \tg\u00f6re; “Allah iman edenleri d\u00fcnya hayat\u0131nda da ahirette de \timan ve \u0130sl\u00e2mla istikamette tutar.” \u00e2yeti kabir azab\u0131 \thakk\u0131nda inmi\u015ftir. Denilir ki: \u00d6l\u00fcye “Rabbin kim?” \tdenir “Allah” der, “dinin nedir?” denir, \t“Mu-hammed (s.a.v.)’in dinidir” der.”<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[21]<\/span><\/span><\/a> Ebu Bekir Cabir el-Cez\u00e2iri, En \tKolay Tefsir, Mektup Yay\u0131nlar\u0131: 4\/371-373.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[22]<\/span><\/span><\/a> Ebu Bekir Cabir el-Cez\u00e2iri, En \tKolay Tefsir, Mektup Yay\u0131nlar\u0131: 4\/373.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

(*En Kolay Tefsir)<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/a>Hak Kelimesi \u0130le Bat\u0131l Kelimesinin Mis\u00e2li<\/span><\/span><\/h3>\n

24-25<\/strong><\/span>– Allah’\u0131n, ho\u015f bir s\u00f6z\u00fc; k\u00f6k\u00fc sa\u011flam, dallan g\u00f6\u011fe do\u011fru olan \u2014Rabbinin \u0130zniyle her zaman meyve veren\u2014 ho\u015f bir a\u011faca benzeterek nas\u0131l misal verdi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyor musun? \u0130nsanlar ibret als\u0131n diye Allah onlara mis\u00e2l g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>\n

26<\/strong><\/span>– \u00c7irkin bir s\u00f6z de, yerden kopar\u0131lm\u0131\u015f, k\u00f6k\u00fc olmayan k\u00f6t\u00fc bir a\u011faca benzer.<\/span><\/p>\n

27<\/strong><\/span>– Allah inananlar\u0131, d\u00fcnya hayat\u0131nda ve ahirette sa\u011flam bir s\u00f6z \u00fczerinde tutar; zalimleri de sapt\u0131r\u0131r. Allah diledi\u011fini yapar. <\/span>[42]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

<\/a> Baz\u0131 Kelimeler:<\/span><\/span><\/h3>\n

Dayand\u0131, mesel verdi. Arap\u00e7ada mesel; i\u00e7indeki parlak tasvir ve sa\u011flam incelik dolay\u0131s\u0131yla ak\u0131llar\u0131 esir al\u0131p dima\u011flara hakim olan \u00f6zl\u00fc ve ak\u0131c\u0131 s\u00f6z anlam\u0131na gelir. <\/span><\/p>\n

Sabit: K\u00f6k\u00fc topra\u011fa yerle\u015fmi\u015f olan. Allah’\u0131n diledi\u011fi her anda yemi\u015fini verir.<\/span><\/p>\n

\u0130ctisas: C\u00fcssenin tamam\u0131n\u0131 almak, k\u00f6kten kopar\u0131lm\u0131\u015f Kalplerine yerle\u015fen s\u00f6z. <\/span>[43]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

<\/a> \u00d6nceki Ayetlerle \u0130li\u015fkisi:<\/span><\/span><\/h3>\n

\u00d6nceki ayetlerde bahtiyar m\u00fc’minler ile bahts\u0131z kafirlerin ve asilerin ak\u0131betleri anlat\u0131ld\u0131. Bu ayetlerde ise Cenab-\u0131 Allah g\u00fczel s\u00f6z, yani islam kelimesi ile murdar s\u00f6z, yani \u015firk kelimesi i\u00e7in misal verdi ki, her iki durum aras\u0131ndaki fark ortaya \u00e7\u0131ks\u0131n. Nefse daha fazla etki etsin diye bu misalde maddi elbiseler \u00fczerine manevi elbiseler ge\u00e7irilmi\u015ftir, \u00f6teden beri araplar misalleri s\u00f6zlerinin en k\u0131ymetlisi yapm\u0131\u015f, hikmetlerle ve e\u015fsiz inci tanelerim and\u0131ran g\u00fczel kelimelerle di\u011fer s\u00f6zlerinden yar\u0131 bir \u00f6zelli\u011fe sahip k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Akl\u0131 ve ruhu \u00e7ok etkili\u011fi i\u00e7in, darb-\u0131 meseller araplar aras\u0131nda yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span>[44]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

<\/a> A\u00e7\u0131klama:<\/span><\/span><\/h3>\n

Ey muhatap! Bilmez misin ki, Cenab-i Allah nas\u0131l misaller vermi\u015f, bunlar\u0131 se\u00e7ip, be\u011fenmi\u015f, lay\u0131k olduklar\u0131 yere b\u0131rakm\u0131\u015f; g\u00fczel s\u00f6z\u00fc g\u00fczel a\u011faca benzetmi\u015ftir. G\u00fczel s\u00f6zden maksat, \u00eeslam\u0131n \u015fehadet kelimesidir. Ya da iyi olan her s\u00f6zd\u00fcr. G\u00fczel a\u011fa\u00e7tan maksat, hurma a\u011fac\u0131d\u0131r, diyenler olmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Cenab-\u0131 Allah, g\u00fczel s\u00f6z\u00fc g\u00fczel a\u011faca benzetmi\u015ftir. G\u00fczel s\u00f6z, yani islam kelimesi, m\u00fc’minin g\u00fczel amelleri, sem\u00e2ya y\u00fckselir. “G\u00fczel s\u00f6z O’na \u00e7\u0131kar, \u00eeyi ameli de Allah’a y\u00fckselten O’dur”<\/span>[45]<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

Bunda \u015fa\u015f\u0131lacak bir durum yoktur. M\u00fc’min kimse hak s\u00f6z\u00fc s\u00f6yledik\u00e7e ve kelime-i \u015fahadeti telaffuz ettik\u00e7e, bu s\u00f6zleri ve kelimeleri g\u00f6\u011fe y\u00fckselir, bol sevaptan pay\u0131n\u0131 al\u0131r. Cenab-\u0131 Allah bu g\u00fczel s\u00f6z\u00fc, k\u00f6k\u00fc yerde sabit bulunan, dallanan ve g\u00f6vdesi de g\u00f6\u011f\u00fcn ortalar\u0131na do\u011fru y\u00fckselen bir a\u011faca benzetmi\u015ftir. Bu a\u011fa\u00e7, Allah’\u0131n dileyip kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131yla ve yine O’nun belirledi\u011fi vakitte ho\u015f ve temiz meyvelerini verir.<\/span><\/p>\n

Evet meyvesinden bir \u00e7ok insan\u0131n yaraland\u0131\u011f\u0131 meyveli g\u00fczel a\u011fa\u00e7 gibi m\u00fcminin kalbine hidayet girdi\u011fi, kalbi de nurla ve m\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla doldu\u011fu zaman kendisinden nur ve hay\u0131r f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r. Bu sayede bir\u00e7ok kimsenin y\u00fcre\u011fi iyili\u011fe ve ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fur.<\/span><\/p>\n

Cenab-\u0131 Allah, insanlara i\u015fte b\u00f6yle \u00d6rnekler verir. Bu darb-\u0131 meseller sayesinde insanlar konular\u0131 daha \u00e7ok kavrar, \u0130bret al\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu meseller, onlar\u0131 mak\u00fblattan ve tasavvurlardan al\u0131p mahs\u00fbsata ve elle tutulur, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, kulakla i\u015fitilir maddi \u015feylere g\u00f6t\u00fcr\u00fcrler. B\u00f6ylece onlar, meseleyi \u015f\u00fcpheye yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde anlarlar. Evet b\u00fct\u00fcn bunlar onlar\u0131n \u00d6\u011f\u00fct ve \u0130bret almalar\u0131 i\u00e7indir.<\/span><\/p>\n

K\u00f6t\u00fc s\u00f6z\u00fcn, yani k\u00fcf\u00fcr kelimesinin ve benzeri s\u00f6zlerinin misali, k\u00f6t\u00fc bir a\u011fa\u00e7 olan Ebu Cehil karpuzudur. Bunun toprakta yerle\u015fmi\u015f, sabit bir k\u00f6k\u00fc yoktur. Bilakis k\u00f6kleri ve damarlar\u0131, yerin y\u00fczeyinded\u00eer. Kopar\u0131lmas\u0131 \u00e7ok kolayd\u0131r. Bunun k\u00f6k\u00fc yerden kopar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Karar\u0131 ve yerle\u015fikli\u011fi yoktur.<\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte b\u00f6yle y\u00fcksek ki\u015filikli ve derin inan\u00e7l\u0131 kimseler, her zaman yemi\u015f veren ve yemi\u015finden \u0130nsanlar\u0131n yararland\u0131\u011f\u0131 a\u011fac\u0131 and\u0131ran g\u00fczel s\u00f6z\u00fcn sahipleridir. G\u00fczel a\u011fa\u00e7 misali bu g\u00fczel s\u00f6z, onlar\u0131n ruhlar\u0131na k\u00f6k salm\u0131\u015f, dallan da y\u00fcksek alemlere y\u00fckselmi\u015ftir. Bu g\u00fczel s\u00f6z hurma a\u011fac\u0131na ne kadar da \u00e7ok benzemektedir. K\u00f6k\u00fc topra\u011fa yerle\u015fmi\u015f, dallar\u0131 semaya y\u00fckselmi\u015ftir. Yemi\u015fi de her zaman vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

“Zay\u0131f ki\u015filikli \u015fehvet perestlere gelince onlar, tad ve eser bak\u0131m\u0131ndan Ebu Cehil karpuzunu and\u0131ran k\u00f6t\u00fc kelimenin, k\u00fcfr\u00fcn sahipleridirler.<\/span><\/p>\n

Cenab-\u0131 Allah inananlar\u0131, kendilerini dinlerinde fitneye d\u00fc\u015f\u00fcrecek ve itikadlar\u0131na olumsuz y\u00f6nde etkide bulunacak kimselerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 takdi\u00adde, hayret verici nitelikleri anla\u015f\u0131lan g\u00fczel s\u00f6z ve sa\u011flam kelimelerle tespit eder. Bak\u0131n ey karde\u015fim, Bilal’e bak\u0131n. Suheyb’e bak\u0131n. Resuh\u0131llah’\u0131n di\u011fer sahabilerine bak\u0131n. Allah onlar\u0131 d\u00fcnya hayat\u0131nda, ahiret hayat\u0131n\u0131n duraklar\u0131ndan biri olan kabirde de sa\u011flam s\u00f6zle tespit edmi\u015ftir. K\u0131yamet zaman\u0131nda da itikadlar\u0131 soruldu\u011fu zaman hi\u00e7 duraklamadan ve de teredd\u00fct etmeden cevap verirler. Al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131klar\u0131 k\u0131yamet halleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda \u00fcrk\u00fcnt\u00fcye kap\u0131lmazlar.<\/span><\/p>\n

Ebu<\/span> Katede el-Ensar\u00ee, Ebu H\u00fcreyre ve Esma binti Ebu Bekir (R.A.)’dan \u015fu manada bir hadis rivayet edilmi\u015ftir: “M\u00fc’min bir kimse vefat etti\u011finde (defnedildikten sonra melekler taraf\u0131ndan) mezar\u0131nda oturtulur. Kendisine: Rabbin kimdir! diye sorulur. “Allah’t\u0131r,” der. Kendisine: Peygamberin kimdir? diye sorulur. “Abdullah o\u011flu Muhammed” dir, der bu sorular defalarca kendisine sorulur. Sonra ona Cehennemin bir kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7arlar ve: E\u011fer hakdan sapsayd\u0131m, bak i\u015fte cehennemdeki yerim bu olacakt\u0131, derler. Sonra cennetin b\u00eer kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7arlar ve : Hakta sebat etti\u011fin i\u00e7in, bak i\u015fte Cennetteki yerin buras\u0131 olmu\u015ftur.” derler.<\/span><\/p>\n

Kafir de \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde (defnedildikten sonra melekler taraf\u0131ndan) mezar\u0131nda oturtulur. Kendisine: Rabbin kimdir? Peygamberin kimdir? diye sorarlar. Bilmiyorum, insanlar\u0131n (Bu hususta baz\u0131 \u015feyler) s\u00f6ylediklerini duyard\u0131m, diye cevap verir. Kendisine bilemedin, derler. Sonra Cennetin bir kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r ve kendisine: E\u011fer hakta sebat etseydin, yerin buras\u0131 olacakt\u0131, denilir. Daha sonra cehennemin bir kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r ve kendisine: Haktan sapt\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in, yerin i\u015fte buras\u0131 olmu\u015ftur, denilir. “Allah, inananlar\u0131, d\u00fcnya hayat\u0131nda da ahirette de sa\u011flam s\u00f6zle tesbit eder. (O s\u00f6zden asla ayr\u0131lmazlar)” ayeti kerimesinin anlam\u0131 i\u015fte budur.<\/span><\/p>\n

K\u00f6t\u00fc istidatl\u0131 olduklar\u0131 ve nefsin \u015fehvetleri do\u011frultusunda, bir e\u011filim i\u00e7ine girdikleri i\u00e7in, zulmedenleri Allah i\u015fte b\u00f6yle sapt\u0131r\u0131r. Onlar\u0131 haktan bat\u0131la meyi ettirir. “Nefsini temizleyen iflah olmu\u015f; onu kirletip \u00f6rten, ziyana u\u011fra-m\u0131\u015ft\u0131r”<\/span>[46]<\/span><\/span><\/a> Allah, diledi\u011fi i\u015fi yapar. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015fey O’nun elindedir. O’nun g\u00fcc\u00fc her \u015feye yeter. <\/span>[47]<\/span><\/span><\/a> <\/span><\/p>\n

[42]<\/span><\/span><\/a> Prof. Dr. Muhammed Mahmud Hicazi, Furkan Tefsiri, \u0130lim Yay\u0131nlar\u0131: 3\/282-283.<\/span><\/p>\n

\n

[43]<\/span><\/span><\/a> Prof. Dr. Muhammed Mahmud \tHicazi, Furkan Tefsiri, \u0130lim Yay\u0131nlar\u0131: 3\/283.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[44]<\/span><\/span><\/a> Prof. Dr. Muhammed Mahmud \tHicazi, Furkan Tefsiri, \u0130lim Yay\u0131nlar\u0131: 3\/283-284.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[45]<\/span><\/span><\/a> Fat\u0131r: 10.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[46]<\/span><\/span><\/a> \u015eems: 9-10.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[47]<\/span><\/span><\/a> Prof. Dr. Muhammed Mahmud \tHicazi, Furkan Tefsiri, \u0130lim Yay\u0131nlar\u0131: 3\/284-285.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

( Furkan Tefsiri)<\/span><\/p>\n

“G\u00f6rmedin mi Allah sana nas\u0131l bir mesel getirmi\u015ftir: G\u00fczel bir kelime, k\u00f6k\u00fc sabit ve dallar\u0131 g\u00f6kte olan g\u00fczel bir a\u011fa\u00e7 gibidir. Ki o, Rabbinin izniyle her zaman yemi\u015fini verir durur. Allah insanlara meseller getirir. Olur ki onlar \u00e7ok iyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp, ibret al\u0131rlar. K\u00f6t\u00fc bir kelimenin meseli (hali) de, topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnden kopar\u0131l\u0131vermi\u015f k\u00f6t\u00fc bir a\u011fa\u00e7 gibidir ki. onun hi\u00e7bir sebat\u0131 yoktur” (\u0130brahim, 24-26).<\/span><\/p>\n

Bil ki Cen\u00e2b-\u0131 Hak, bedbahtlar\u0131n halleri ile sa’\u00eed (mutlu) kullar\u0131n\u0131n hallerini a\u00e7\u0131klay\u0131nca, her iki toplulu\u011fa \u00e2it h\u00fckm\u00fcn durumunu beyan eden bir misal zikretmi\u015ftir. \u0130\u015fte bu da, getirilmi\u015f bu mesellerdir. Ayetle ilgili birka\u00e7 mesele vard\u0131r: [102]<\/a><\/span><\/p>\n

<\/a><\/a> Birinci Mesele <\/span><\/span><\/h3>\n

Bil ki Cen\u00e2b-\u0131 Hak, d\u00f6rt s\u0131fatla nitelenmi\u015f olan bir a\u011fa\u00e7 zikretmi\u015f, sonra da g\u00fczel kelimeyi (s\u00f6z\u00fc) bu a\u011faca benzetmi\u015ftir. [103]<\/a><\/span><\/p>\n

<\/a><\/a> G\u00fczel S\u00f6z, Verimli A\u011fa\u00e7 Gibidir<\/span><\/span><\/h3>\n

Birinci S\u0131fat, bu a\u011fac\u0131n ‘g\u00fczel” olmas\u0131d\u0131r. Bu birka\u00e7 manaya gelebilir:<\/span><\/p>\n

1)<\/strong><\/span> A\u011fac\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, bi\u00e7iminin ve \u015feklinin g\u00fczel olmas\u0131.<\/span><\/p>\n

2)<\/strong><\/span> Kokusunun g\u00fczel olmas\u0131.<\/span><\/p>\n

3)<\/strong><\/span> Meyvesinin g\u00fczel olmas\u0131, yani, ondan elde edilen meyvelerin son derece lezzetli ve ho\u015f olmas\u0131.<\/span><\/p>\n

4)<\/strong><\/span> Bu a\u011fac\u0131n, fayda bak\u0131m\u0131ndan g\u00fczel olmas\u0131, yani, meyvelerinin yenilmesinden nas\u0131l lezzet ve tat al\u0131n\u0131yorsa, ayn\u0131 \u015fekilde a\u011fac\u0131n kendisinden de \u00e7ok faydalan\u0131lmas\u0131… Ayetteki “\u015fecere-i tayyibe” tabirini, b\u00fct\u00fcn bu izahlara, birlikte hamletmek gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hususlar\u0131n birlikte bulunmas\u0131, lezzetin m\u00fckemmel olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/span><\/p>\n

\u0130kinci S\u0131fat,<\/strong><\/span> ayetteki “K\u00f6k\u00fc sabit” ifadesidir. Bu, “K\u00f6k\u00fc sa\u011flamla\u015fm\u0131\u015f. bak\u00ee, s\u00f6k\u00fclmekten, kesilmekten, y\u0131k\u0131lmaktan ve yok olmaktan emin” demektir. Bu b\u00f6yledir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bo\u015f olan bir \u015fey, y\u0131k\u0131lma ve sona erme durumunda olursa, onu elde etmeden dolay\u0131 bir mutluluk h\u00e2s\u0131l olsa bile, hep yok olupsona erecek diye korkulmas\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile, meydana gelecek olan h\u00fcz\u00fcn (endi\u015fe) son derece b\u00fcy\u00fck olur. Ama h\u00e2linden, onun bak\u00ee, d\u00e2im, y\u0131k\u0131lmaz ve sona ermez oldu\u011fu bilinince, onu elde etmekten duyulan sevin\u00e7 son derece b\u00fcy\u00fck, onu bulmaktan \u00f6t\u00fcr\u00fc duyulan s\u00fcr\u00fcr son derece m\u00fckemmel olur.<\/span><\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc S\u0131fat,<\/strong><\/span> ayetteki “Dallar\u0131 g\u00f6kte olan” ifadesidir. Bu s\u0131fat, o a\u011fac\u0131n durumunun, \u015fu iki y\u00f6nden m\u00fckemmel oldu\u011funu g\u00f6sterir:<\/span><\/p>\n

1)<\/strong><\/span> A\u011fac\u0131n dallar\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fi ve boy atmadaki g\u00fcc\u00fc, k\u00f6k\u00fcn\u00fcn sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ve toprak alt\u0131ndaki k\u00f6klerinin sebat\u0131na delalet eder.<\/span><\/p>\n

2)<\/strong><\/span> Ne zaman a\u011fac\u0131n boyu y\u00fcksek ve \u00e7ok boylu olsa, yery\u00fcz\u00fcndeki pisliklerden ve evlerin \u00e7\u00f6p ve at\u0131klar\u0131ndan uzak olur. O zaman da onun meyvoleri b\u00fct\u00fcn \u015faibelerden temizlenmi\u015f, son derece g\u00fczel ve ho\u015f olur.<\/span><\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0131fat,<\/strong><\/span> ayetteki “O, Rabbinin izniyle her zaman yemi\u015fini verir” ifadesidir. Bundan murad \u015fudur”Bahsedilen a\u011fa\u00e7, bu s\u0131fatla muttas\u0131ft\u0131r; Bu s\u0131fat da, onun meyvelerinin d\u00e2ima ve her zaman mevcut olmas\u0131, meyveleri bazan bulunan bazan bulunmayan di\u011fer a\u011fa\u00e7lar gibi olmamas\u0131d\u0131r.” \u0130\u015fte Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n bu Kitab-\u0131 Kerim’de bahsetti\u011fi a\u011fac\u0131n izah\u0131 budur. Kesin olarak bilinir ki, b\u00f6yle bir a\u011fac\u0131 elde etme arzusu son derece b\u00fcy\u00fck olur. Ak\u0131ll\u0131 olan bir kimsenin onu elde etme ve ona sahip olma imkan\u0131n\u0131 buldu\u011funda, ondan gafil olmas\u0131 ve onu elde etme hususunda gev\u015feklik g\u00f6stermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/span> [104]<\/span><\/a><\/p>\n

<\/a><\/a> Allah’\u0131 Tan\u0131madaki Lezzet<\/span><\/span><\/h3>\n

Bunu iyice anlad\u0131\u011f\u0131n zaman biz deriz ki: Marifetullah ve rnuhabbetullah’a, Allah’a hizmete, O’na itaate dalmak, bu d\u00f6rt s\u0131fat bak\u0131m\u0131ndan bu a\u011faca benzemektedir:<\/span><\/p>\n

Birinci S\u0131fat,<\/strong><\/span> a\u011fac\u0131n g\u00fczel olmas\u0131d\u0131r ki bu tahakkuk etmi\u015ftir. Hatta biz deriz ki, hakikatte g\u00fczel ve leziz olan, marifetullah (Allah’\u0131 bilmek)tir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, belli bir meyveyi elde etmekle (yemekle) meydana gelen lezzet, meydana gelmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu meyveyi yemek, bedenin yap\u0131s\u0131na uygun bir\u015feydir. \u0130\u015fte bu uygunluk ve uyumun s\u00f6z konusu olmas\u0131ndan dolay\u0131, bu b\u00fcy\u00fck lezzet meydana gelmi\u015ftir. Beri tarafta ise, nefs-i nat\u0131ka ve kuts\u00ee ruh cevherine uygun d\u00fc\u015fen \u015fey, ancak marifetullah, muhabbetullah ve bunlardan huzur ve itminan duymaya dalmad\u0131r. B\u00f6ylece bu marifetin (bilginin) ger\u00e7ekten leziz olmas\u0131 gerekmi\u015ftir. Hatta deriz ki, meyveyi yemekten dolay\u0131 al\u0131nan lezzetin, nefs cehverinin (ruhun), marifetullah ile ayd\u0131nlanmas\u0131ndan elde edilen lezzetten \u00e7ok de\u011fersiz olmas\u0131 gerekir. Bu fark ise, birka\u00e7 y\u00f6nden izah edilebilir:<\/span><\/p>\n

Birinci \u0130zah<\/strong><\/span>: Maddi olarak hissedilen ve idr\u00e2k edilen \u015feyler ancak, hissedenin, hissolunan \u015feyin y\u00fczeyi ile temas etmesi neticesinde idr\u00e2k edilirler. Ama “Hissedilenin cevheri hissedenin cevherine n\u00fcfuz etmi\u015ftir” denilmesine gelince, durum b\u00f6yie de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc cisimlerin birbirlerine hulul etmeleri imkans\u0131zd\u0131r. Beri tarafa gelince, marifetullah, marifetullah\u0131n nuru ve bununla ayd\u0131nlanma, nefis cevherine (ruha) sirayet eder ve onunla birle\u015fir. Sanki nefis, bu ayd\u0131nlanma h\u00e2s\u0131l oldu\u011fu zaman, bu ayd\u0131nlanman\u0131n olmas\u0131ndan \u00f6nceki nefisden ba\u015fka bir nefis haline gelir. \u0130\u015fte bu iki durum aras\u0131nda bulunan pek b\u00fcy\u00fck bir farkt\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130kinci \u0130zah: Yenen meyveden duyulan lezzette olan \u015fey, bir tadma kuvvetidir. Hissolunan, idr\u00e2k edilen \u015fey ise, belli bir tadd\u0131r, Beri tarafta ise, idr\u00e2k eden, hisseden \u015fey, kuts\u00ee nefis cevheridir. Bu nefis (ruh) ile bilinen ve hissedilen \u015fey de, Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n z\u00e2t\u0131, onun cel\u00e2l ve ikram s\u0131fatlar\u0131d\u0131r. Bin\u00e2enaleyh bu iki lezzetten, birisinin di\u011ferine nisbetle durumu, idr\u00e2k edilen bu iki \u015feyden birisinin di\u011ferine nisbetle durumu gibidir.<\/span><\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u0130zah<\/strong><\/span>: G\u00fczel bir meyveyi yemeden do\u011fan lezzetler, meydana gelir gelmez, hemen yok olurlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc lezzet ctyle bir\u015feydir ki, \u00e7abucak kaybolur ve s\u00fcratte de\u011fi\u015fir. Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n, kem\u00e2l ve celaline gelince,bunlar\u0131n de\u011fi\u015fmesi ve de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framas\u0131 imkans\u0131zd\u0131r. Nefis cevherinin bu mutlulu\u011fu kabul etme kabiliyetinin de\u011fi\u015fmesi de imkans\u0131zd\u0131r. Bin\u00e2enaleyh bu a\u00e7\u0131dan da, iki durum aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir fark oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bil ki dl’ iki \u015fey aras\u0131ndaki fark, nerede ise sonsuz bak\u0131mlardan olabilecek kadar \u00e7oktur. Fakat akl-\u0131 selim sahibi olan bir kimse, di\u011ferlerine dikkatini \u00e7ekmek \u00fczere zikredilen bu \u00fc\u00e7 izah ile yetinebilir.<\/span><\/p>\n

\u0130kinci S\u0131fat<\/strong><\/span>, a\u011fac\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fcn sabit olmal\u0131yd\u0131- \u0130\u015fte bu s\u0131fat, marifetullah a\u011fac\u0131nda daha kuvvetli, daha m\u00fckemmel olarak mevcudJur. Bu b\u00f6yledir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu marifetullah a\u011fac\u0131 kuts\u00ee nefis cevheri i\u00e7inde k\u00f6k salm\u0131\u015ft\u0131r. Bu cevher, var olma ve bozulma (kevn-u fes\u00e2d)dan uzak, de\u011fi\u015fmekten ve yok olmakta, i beri bir cevherdir. Yine bu k\u00f6k salman\u0131n, yard\u0131m\u0131 ve meded-\u00fc inayeti, Cen\u00e2b-‘ Hakk’\u0131n cel\u00e2linin tecellisinden gelmektedir. Bu tecelli ise, Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n, z\u00e2t\u0131nda .nurun nuru ve zuhur ile tecellinin mebdei olmas\u0131n\u0131n zarur\u00ee neticelerindendir. Bu ise, Kaybolmas\u0131 ve yok olmas\u0131 aklen imkans\u0131z olan \u015feylerdendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah Te\u00e2l\u00e2, z\u00e2t\u0131ndan dolay\u0131 v\u00e2cibu’l-v\u00fcc\u00fbddur, ayn\u0131 zamanda b\u00fct\u00fcn s\u0131fatlar\u0131nda da yine v\u00e2cibu’l-v\u00fcc\u00fbddur. Bin\u00e2enaleyh de\u011fi\u015fme, yok olma, zeval, cimrilik ve vermeme gibi s\u0131fatlar O’nu.n hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. B\u00f6ylece k\u00f6k\u00fc sabit olarak vasfedilen a\u011fac\u0131n, ancak (marifetullah) a\u011fac\u0131 oldu\u011fu kesinlik kazan\u0131r.<\/span> [105]<\/span><\/a><\/p>\n

<\/a><\/a> Marifetullah\u0131n Meyveleri<\/span><\/span><\/h3>\n

Bil ki Marifetullah a\u011fac\u0131n\u0131n da, ilah\u00ee \u00e2lemin g\u00f6klerinde y\u00fckselen dallan ve cism\u00e2ni alemin g\u00f6klerinde y\u00fckselen dallar\u0131 vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Birincisi,<\/strong><\/span> pek \u00e7ok k\u0131s\u0131m olup, Hz. Peygamber (s.a.s.)’in “Allah’\u0131n emrine ta’zim g\u00f6stermek” if\u00e2desi, b\u00fct\u00fcn bu k\u0131s\u0131mlar\u0131 i\u00e7ine al\u0131r. Marifetulla hin ruhlar alemindeki, cisimler alemindeki delillerini, felekler ve y\u0131ld\u0131zlar \u00e2leminin hallerini ve s\u00fcfl\u00ee \u00e2lemin (d\u00fcnyan\u0131n) hallerini iyice tefekk\u00fcr etmek ile, muhabbetullah, zevkullah, zikrullah’a devam, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Allah’a itimad (tevekk\u00fcl) ve Allah’\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki her\u015feyden kesilmek, \u015fu k\u0131s\u0131mlara d\u00e2hildir. Bu k\u0131s\u0131mlar\u0131 iyiden iyiye ara\u015ft\u0131r\u0131p zikretmek, \u015fu anda istenilen zor \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar, sonsuz denecek kadar \u00e7ok olan muhtelif hallerdir.<\/span><\/p>\n

\u0130kinicisine<\/strong><\/span> gelince, bunlar da pek\u00e7ok k\u0131s\u0131md\u0131r. Hz. Allah’\u0131n mahl\u00fbklar\u0131na \u015fefkat duymak” if\u00e2desi, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kendisinde toplamaktad\u0131r. Rahmet, re’fet, m\u00fcsamaha, g\u00fcnahlardan geri durma, insanlara iyilik yapmaya ve onlardan k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc uzakla\u015ft\u0131rmaya gayretetme ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe iyilikte mukabele etmek, bunlara delildir. Bu k\u0131s\u0131mlar da sonsuzdur. Bunlar, Marifetullah a\u011fac\u0131n\u0131n; sabit olan dallar\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan, Marifeti Allah’a ne kadar \u00e7ok dalarsa, ondaki bu haller de, o nisbette daha m\u00fckemmel, dalla g\u00fc\u00e7l\u00fc ve daha \u00fcst\u00fcn olur.<\/span><\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0131fat, bu a\u011fac\u0131n, Rabbinin izniyle her zaman yemi\u015fini verip durmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bin\u00e2enaleyh bu Marifetullah a\u011fac\u0131, bu s\u0131fata, maddi a\u011fa\u00e7lardan daha lay\u0131k ve m\u00fcstehakt\u0131r, \u00c7\u00fcnk\u00fc Marifetullah a\u011fac\u0131, bu halleri iktiz\u00e2 ettirmektedir ve bunlar\u0131n meydana gelmesinde de m\u00fcessirdir. Sebep, m\u00fcsebbepten (sonu\u00e7tan) ayr\u0131lmaz Dolay\u0131s\u0131yla, Marifetullah a\u011fac\u0131n\u0131n kalb topra\u011f\u0131nda k\u00f6k salmas\u0131n\u0131n tesiri, kalbin, nazar\u0131n\u0131n ibretle bakar hale gelmesidir. Nitekim Cen\u00e2b-\u0131 Hak da, “i\u015fte ey ak\u0131l ve basiret sahiplen, siz ibret al\u0131n” (Ha\u015fr 2) buyurmu\u015ftur. Yine bunun tesiri, Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n, O kullar\u0131m ki) onlar s\u00f6ze kulak verirler de onun en g\u00fczeline uyarlar” (Zumer. 18) \u015feklinde de beyan etti\u011fi gibi, onun i\u015fitmesinin hikmetle olmas\u0131; “adaleti titizlikle ayakta tutanlar ve Allah i\u00e7in \u015fahitlik edenler olun. Velev kendinizin (…) aleyhinde olsun”(Nisa, 135) buyru\u011funda da belirtildi\u011fi gibi, konu\u015fmas\u0131n\u0131n do\u011fruluk ve s\u0131dk olmas\u0131d\u0131r. Nitekim, Hz. Peygamber’de (as) “Aleyhinize de olsa, do\u011fruyu s\u00f6yleyin” buyurmu\u015ftur. Marifetullah a\u011fac\u0131n\u0131n, insan\u0131n kalb topra\u011f\u0131nda k\u00f6k salmas\u0131 ne kadar kuvvetli ve m\u00fckemmel olursa, bu tesirlerin ondaki zuhuru da, o nisbette fazla olur. \u00c7o\u011fu zaman, insan bu meseleye dalar da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her \u015feyde Hak Te\u00e2l\u00e2’y\u0131 g\u00f6recek bir hale gelir ve \u00e7o\u011fu zaman, bundaki terakkisi artar da, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc herhangi bir\u015feyde, ondan \u00f6nce Allah’\u0131 g\u00f6r\u00fcr bir hale gelir. \u0130\u015fte Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n “Rabbinin izniyle her zaman yemi\u015fini verip durur” buyru\u011fu ile kastedilen budur. Yine zikretti\u011fimiz bu \u015feyler, nefsan\u00ee ilhamlara ve r\u00fbh cevherlerinde bulunan ruhan\u00ee melekelere bir i\u015farettir. Sonra nefisten her an, her lahza ve her saniye, bu a\u011fac\u0131n meyveleri gibi g\u00fczel s\u00f6z, salih amel, huz\u00fb, hu\u015fu, a\u011flama ve tev\u00e2z\u00fb y\u00fckselir<\/span><\/p>\n

Ayetteki “Rabbinin izniyle” kayd\u0131nda dikkate \u015fayan bir incelik var. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu y\u00fcce hallerin ve y\u00fcksek derecelerin meydana gelmesi esnas\u0131nda bazan, insan bunlar, bunlar oldu\u011fu i\u00e7in, bunlardan dolay\u0131 sevinir; bazan da y\u00fckselir ama. bunlar bunlar oldu\u011fu i\u00e7in, bunlardan dolay\u0131 sevinmez, ancak bunlar Allah’dan oldu\u011fu i\u00e7in sevinir. \u0130\u015fte o zaman sevinci asl\u0131nda, bu hallerden dolay\u0131 de\u011fil de, mevl\u00e2s\u0131ndan dolay\u0131 (mevlas\u0131 i\u00e7in) olmu\u015f olur. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc muhakkiklerden birisi \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “Kim irfan\u0131, irfan oldu\u011fu i\u00e7in se\u00e7erse (al\u0131rsa), f\u00e2ni olan\u0131 kabul etmi\u015f olur, Kim de irfan\u0131, irfan oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, onunla bilinenden dolay\u0131 tercih eder (al\u0131rsa), vuslat (Allah’a kavu\u015fma) denizine dalm\u0131\u015f olur.” Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu izah ve tafsilatland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu a\u00e7\u0131klama ile, Allah Te\u00e2l\u00e2’n\u0131n bu kitab\u0131nda zikretmi\u015f oldu\u011fu \u015fu mis\u00e2l, kudsiyyet alemine, Allah’\u0131n Cel\u00e2linin huzuruna ve O’nun kibriyas\u0131n\u0131n saraylar\u0131na ula\u015ft\u0131ran bir misaldir. Bin\u00e2enaleyh biz, Allah Te\u00e2l\u00e2’dan daha \u00e7ok rahmet ve hidayet talep ediyoruz. O, sem\u00eedir, icabet edendir.<\/span><\/p>\n

Alimlerden birisi, bu meseli izah i\u00e7in, zikredilmesinde sak\u0131nca olmayan \u015f\u00f6yle bir s\u00f6z s\u00f6ylemi\u015ftir: Allah Te\u00e2l\u00e2. iman\u0131 a\u011faca benzetti. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011fa\u00e7, ancak \u00fc\u00e7 \u015fey olursa a\u011fa\u00e7 diye isimlendirilmeyi hak eder: Derin k\u00f6k, ayakta duran bir g\u00f6vde ve y\u00fcksek dallar. \u0130man da b\u00f6yledir; ancak \u00fc\u00e7 \u015feyle tamam olur: Kalbdeki marifetullah, dildeki ikrar ve bedenlerle amel etme… Allah en iyisini bilendir. [106]<\/a><\/span><\/p>\n

<\/a><\/a> \u0130kinci Mesele<\/span><\/span><\/h3>\n

Ke\u015f\u015faf sahibi \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “Kelimeten tayyibeten kelimesinin mansub olmas\u0131yla iligili iki izah bulunmaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n

1)<\/strong><\/span> Bu, mahz\u00fbf bir fiilin mef’\u00fbl\u00fc olarak mansub olup, bunun takdiri, “Ho\u015f bir kelimeyi, ho\u015f olan bir a\u011fa\u00e7 gibi yapm\u0131\u015ft\u0131r”\u015feklindedir. Bu ayetteki “Allah bir mesel getirmi\u015ftir” ifadesinin bir tefsiridir.<\/span><\/p>\n

2)<\/strong><\/span> Mesel ve kelime kelimelerinin darebe fiilinin mef’\u00fbl\u00fc olarak mansub olmalar\u0131 caizdir. Yani, “Allah Te\u00e2l\u00e2, ho\u015f kelimeyi bir mesel yapm\u0131\u015ft\u0131r” demektir. if\u00e2desi, mahzuf bir m\u00fcbted\u00e2n\u0131n haberi olup, bunun takdiri de “O g\u00fczel bir a\u011fa\u00e7 gibidir” \u015feklindedir.”<\/span><\/p>\n

Bu husustaki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ise Hallu’l-Ukad adl\u0131 eserin sahibi \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “En uygun olan\u0131, “kelime” lafz\u0131n\u0131, bey\u00e2n kabul etmektir. kelimesindeki k\u00e2f da, “g\u00fczel bir a\u011fa\u00e7 gibi” manas\u0131nda olmak \u00fczere nasb mahallindedir. [107]<\/a><\/span><\/p>\n

<\/a><\/a> \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Mesele <\/span><\/span><\/h3>\n

\u0130bn Abbas (r.a.): “Kelime-i tayyibe, “L\u00e2 ilahe illallah” s\u00f6z\u00fcd\u00fcr” demi\u015ftir. \u015eecere-i tayyibe, ekseri m\u00fcfessirlerin<\/span><\/p>\n

g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6reyse, hurma a\u011fac\u0131d\u0131r. Ke\u015f\u015faf sahibi: “Bu, hurma, incir, \u00fcz\u00fcm ve n\u00e2r a\u011fa\u00e7lar\u0131 gibi, meyvesi ho\u015f olan her meyveli a\u011fa\u00e7t\u0131r. Cen\u00e2b-\u0131 Hak buradaki a\u011fa\u00e7 ile, meyvesi g\u00fczel olan a\u011fac\u0131 kastetmi\u015ftir, ama s\u00f6zden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bunun hangi a\u011fa\u00e7 oldu\u011funu belirtmemi\u015ftir” demi\u015ftir. Asluh\u00e2 demek, “Bunun k\u00f6k\u00fc, yani bu g\u00fczel a\u011fac\u0131n k\u00f6k\u00fc sabittir; ve dallar\u0131, yani \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131, sem\u00e2dad\u0131r. Sem\u00e2dan murad ise g\u00f6kt\u00fcr, havad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc senden yukar\u0131da olan her \u015fey, sem\u00e2d\u0131r. Bu a\u011fa\u00e7, yemi\u015fini, yani meyvesini ve yenilecek \u015feylerini her an verir” demektir.<\/span><\/p>\n

M\u00fcfessirler, bu zaman hususunda ihtilaf etmi\u015flerdir. \u0130bn Abbas: “Bu, senenin alt\u0131 ay\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011fac\u0131n meyveye durmas\u0131yla, meyvenin dev\u015firilmesi aras\u0131nda alt\u0131 ay bulunur” demi\u015ftir. Bir adam \u0130bn Abbas’a gelip: “Karde\u015fimle, bir zamana, bir “h\u00een”e kadar konu\u015fmamaya and i\u00e7tim” der. Bunun \u00fczerine o da “H\u00een, alt\u0131 ayd\u0131r” der ve bu ayeti okur. M\u00fcc\u00e2hid ve \u0130bn Zeyd: “Bu, bir senedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc a\u011fa\u00e7 seneden seneye meyve verir” demi\u015flerdir. Sa\u00eed \u0130bnu’l-M\u00fcseyyeb: “Bu, iki ayd\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc, hurman\u0131n meyve verme m\u00fcddeti, iki ayd\u0131r” demi\u015ftir. Zecc\u00e2c: “Bizim dil alimlerinden g\u00f6rd\u00fcklerimizin hepsi, “h\u00een” kelimesini, “vakit” kelimesi gibi, ister uzun ister k\u0131sa olsun her zaman hakk\u0131nda kullan\u0131lan bir isim oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsemi\u015flerdir. Buna g\u00f6re, “Her zaman yemi\u015fini verir durur” ifadesinden maksat, “gece ve g\u00fcnd\u00fcz; yaz k\u0131\u015f; her saat ve her vakit ondan istif\u00e2de edilir” manas\u0131d\u0131r” demi\u015ftir. M\u00fcfessirler “Bunun sebebi \u015fudur: \u00c7\u00fcnk\u00fc hurma a\u011fac\u0131, e\u011fer meyvesi toplanmaz da \u00fczerinde b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, insanlar b\u00fct\u00fcn sene boyunca ondan istifade edebilirler” demi\u015flerdir. Ben de diyorum ki: Bu alimler, her ne kadar ayetin kelimelerinin manalar\u0131n\u0131 ortaya<\/span><\/p>\n

koymada isabet etmi\u015f iseler de, esas maksad\u0131 anlayamam\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah Te\u00e2l\u00e2 bu a\u011fac\u0131, bahsedilen o s\u0131fatlarla nitelemi\u015ftir Dolay\u0131s\u0131yla bunun hurma a\u011fac\u0131 veya bir ba\u015fka a\u011fa\u00e7 oldu\u011funu bilmeye ihtiyac\u0131m\u0131z pek yoktur (!) Biz, bahsedilen d\u00f6rt s\u0131fatla mevs\u00fbf olan bu a\u011fac\u0131n, bu a\u011fa\u00e7 d\u00fcnyada ister bulunsun ister bulunmas\u0131n, her ak\u0131ll\u0131n\u0131n onu elde etmeye gayret etmesi gereken k\u0131ymetli bir a\u011fa\u00e7 oldu\u011funu zarur\u00ee olarak anlamaktay\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u0131fatlar, elde edilmesi arzulanan \u015feylerdir. M\u00fcfessirlerin “h\u00een” kelimesi hakk\u0131ndaki ihtilaflar\u0131 da bu kab\u00eel bir ihtil\u00e2ft\u0131r. \u0130\u015fleri en iyi bilen, Allahd\u0131r. [108]<\/a><\/span><\/p>\n

<\/a><\/a> Mesel Getirmenin Gayesi<\/span><\/span><\/h3>\n

Allah Te\u00e2l\u00e2 daha sonra “Allah insanlara meseller getirir. Olur ki onlar, \u00e7ok iyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ibret al\u0131rlar” buyurmu\u015ftur. Bu “Darb-\u0131 meselde, daha \u00e7ok anlatma, daha \u00e7ok hat\u0131rlatma ve ibret verme ve manalar\u0131 daha iyi ortaya koyma bulunmaktad\u0131r” demektir. Bu b\u00f6yledir zira s\u0131rf akl\u00ee konular\u0131, his, hay\u00e2l ve vehm anlayamaz. Bin\u00e2enaleyh, bu konulara mahs\u00fbs\u00e2t aleminden benzer olan \u015feyler zikredildi\u011finde, his, hay\u00e2l ve vehm, bu \u00e7eki\u015fmeyi terkeder, mak\u00fbl ile mahs\u00fbs olan birbirine mutab\u0131k olur, b\u00f6ylece de tam bir anlay\u0131\u015f meydana gelir; bu \u015fekilde de matluba ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur. [109]<\/a><\/span><\/p>\n

<\/a><\/a> K\u00f6t\u00fc S\u00f6z K\u00f6t\u00fc Bitkiye Benzer<\/span><\/span><\/h3>\n

Allah Te\u00e2l\u00e2 “K\u00f6f” bir kelimenin meseli (hali) de, topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnden kopanl\u0131vermi\u015f k\u00f6t\u00fc bir a\u011fa\u00e7 gibidir ki, onun hi\u00e7bir sebat\u0131 yoktur” buyurmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Bil ki, “K\u00f6t\u00fc a\u011fa\u00e7” Allah’\u0131 bilmemektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o afetlerin ilki, korkular\u0131n ba\u015f\u0131, bedbahtl\u0131klar\u0131n da en ba\u015fta gelenidir. Allah Te\u00e2l\u00e2, bunu, \u015fu \u00fc\u00e7 s\u0131fatla muttas\u0131f olan bir a\u011faca benzetmi\u015ftir:<\/span><\/p>\n

Birinci S\u0131fat<\/strong><\/span>, onun k\u00f6t\u00fc bir a\u011fa\u00e7 olmas\u0131d\u0131r. Baz\u0131 \u00e2limler, bunun sar\u0131msak a\u011fac\u0131 oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc Hz. Peygamberin, sar\u0131msa\u011f\u0131 \u015fecere-i habise” (k\u00f6t\u00fc a\u011fa\u00e7) diye niteledi\u011fini s\u00f6ylemi\u015flerdir: Yine bunun, p\u0131rasa oldu\u011fu; Hanzala (Ebu Cehil karpuzu) oldu\u011fu, \u00e7\u00fcnk\u00fc onda \u00e7ok zararlar bulundu\u011fu; ayn\u0131 \u015fekilde bunun diken a\u011fac\u0131 oldu\u011fu da s\u00f6ylenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Bil ki bu tafsilata ihtiya\u00e7 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011fa\u00e7 bazan, kokusu sebebiyle, bazan tad\u0131 sebebiyle, bazen \u015fekli ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc sebebiyle, bazan da bir\u00e7ok zararlara sebeb oldu\u011fu i\u00e7in k\u00f6t\u00fc olabilir. B\u00fct\u00fcn bu \u00f6zellikleri kendisinde toplayan bir a\u011fa\u00e7 her ne kadar mevcut de\u011fil ise de, bu \u00f6zellikleri bilindi\u011fine g\u00f6re, ona te\u015fbihte bulunmak, gayeye ula\u015fmak i\u00e7in yararl\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130kinci S\u0131fat:<\/strong><\/span> Ayetteki “topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnden kopar\u0131hvermi\u015f'” tabiridir. Bu s\u0131fat, “\u015fecere-i tayyibe”nin, “k\u00f6k\u00fc sabit” \u015feklindeki s\u0131fat\u0131na mukabil zikredilmi\u015ftir, kelimesi, k\u00f6k\u00fcnden kopar\u0131ld\u0131” anlam\u0131ndad\u0131r. Bunun masdar\u0131 olan<\/span><\/p>\n

“ictis\u00e2s”<\/strong><\/span> kelimesinin esas manast, c\u00fcsseyi tamamen \u00e7ekip almakt\u0131r. , if\u00e2desi de, “Onun, ne g\u00f6vdesi ne de k\u00f6kleri var” demektir. Allah’a \u015firk ko\u015fmak da b\u00f6yledir. Onun da, ne bir delili, ne bir sebat\u0131, ne de bir kuvveti vardtr.<\/span><\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc S\u0131fat<\/strong><\/span>:”0nun hi\u00e7bir seb\u00e2t] yoktur” ifadesidir. Bu s\u0131fat, birincinin tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 gibidir ve “Onun bir istikrar\u0131 yok” demektir. Arap\u00e7a’da (Sebat ettir-seb\u00e2t etmek) denilmesi gibi, denilir. Bir h\u00fcccet ile desteklenmemi\u015f s\u00f6z, i\u015fte burada buna benzetilmi\u015ftir. O da sabit, dayan\u0131kl\u0131 de\u011fildir; bin\u00e2enaleyh, y\u0131k\u0131l\u0131p gider.<\/span><\/p>\n

Bil ki k\u00f6t\u00fc s\u00f6z hakk\u0131nda yap\u0131lan bu benzetme, son derece m\u00fckemmeldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah Te\u00e2l\u00e2, bu a\u011fac\u0131, \u00e7ok zararl\u0131 ve b\u00fct\u00fcn faydalardan h\u00e2l\u00ee olarak nitelemi\u015ftir. Zararl\u0131 olu\u015funa, habise tabiriyle i\u015faret etmi\u015ftir; her t\u00fcrl\u00fc faydadan uzak olmas\u0131na da, “topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnden kopanl\u0131vermi\u015f. Onun hi\u00e7bir sebat\u0131 yoktur” ifadesiyle i\u015faret etmi\u015ftir. Allah, en iyisini bilendir. [110]<\/a><\/span><\/p>\n

[102]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, Ak\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/545-546<\/span><\/span><\/p>\n

\n

[103]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, \tAk\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/ 547<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[104]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, \tAk\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/547-548<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[105]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, \tAk\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/548-549<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[106]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, \tAk\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/549-550-551<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[107]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, \tAk\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/551<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[108]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, \tAk\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/551-552<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[109]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, \tAk\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/552<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[110]<\/span><\/a> Fahruddin Er-R\u00e2zi, Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb, \tAk\u00e7a\u011f Yay\u0131nlar\u0131: 13\/552-553<\/span><\/p>\n<\/div>\n

(Tefsir-i Kebir Mef\u00e2tihu\u2019l-Gayb)<\/span><\/p>\n

<\/a><\/a>Mutlulu\u011fa Kavu\u015fanlar\u0131n G\u00fczel S\u00f6z\u00fc Ve Bedbahtlar\u0131n \u00c7irkin S\u00f6z\u00fc \u0130\u00e7in Verilen \u00d6rnek<\/span><\/span><\/h3>\n

24- 25- Allah’\u0131n ho\u015f bir s\u00f6z\u00fc, k\u00f6k\u00fc sa\u011flam, dallar\u0131 g\u00f6\u011fe do\u011fru olan ‘Rabbinin izniyle her zaman meyve veren’ ho\u015f bir a\u011faca benzeterek nas\u0131l misal verdi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyor musun? \u0130nsanlar ibret als\u0131n diye Allah, onlara misal veriyor.<\/span><\/p>\n

26- \u00c7irkin bir s\u00f6z de, yerden kopar\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6k\u00fc olmayan k\u00f6t\u00fc bir a\u011faca benzer.<\/span><\/p>\n

27- Allah, m\u00fcminleri d\u00fcnya hayat\u0131nda ve ahirette sa\u011flam bir s\u00f6z \u00fczerinde tutar, k\u00e2firleri de sapt\u0131r\u0131r. Allah, diledi\u011fini yapar.<\/span><\/p>\n

<\/a><\/a> Belagat:<\/span><\/span><\/h3>\n

“Allah’\u0131n… nas\u0131l misal verdi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyor musun?” c\u00fcmlesi, mutlulu\u011fa erenler ve bedbahtlar\u0131n haline hayret ifade eder.<\/span><\/p>\n

“Ho\u015f bir s\u00f6z\u00fc,… ho\u015f bir a\u011faca benzeterek” ve “\u00c7irkin bir s\u00f6z de k\u00f6t\u00fc bir a\u011faca benzer.” c\u00fcmlelerinin her ikisinde de m\u00fcrsel ve m\u00fccmel te\u015fbih vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

“K\u00f6k\u00fc” ile “Dallar” ve “Ho\u015f” ile “\u00c7irkin” laf\u0131zlar\u0131 aras\u0131nda tezat sanat\u0131 var\u00add\u0131r.<\/span> [39]<\/span><\/a><\/p>\n

<\/a><\/a> Kelimeler ve \u0130bareler:<\/span><\/span><\/h3>\n

“Allah’\u0131n nas\u0131l misal verdi\u011fini” onu yerinde zikretti\u011fini “g\u00f6rm\u00fcyor musun?” Misal: \u0130drak edilen bir hususta aralar\u0131nda benzerlik olan bir s\u00f6z\u00fcn a\u00e7\u0131klanmak i\u00e7in di\u011ferine benzetildi\u011fi s\u00f6z, demektir.<\/span><\/p>\n

“Allah’\u0131n, ho\u015f bir s\u00f6z\u00fc,” Ho\u015f s\u00f6z: “L\u00e2il\u00e2he illallah” (Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h yoktur) kelime-i tevhidi, \u0130sl\u00e2m daveti ve Kuran’d\u0131r. “k\u00f6k\u00fc sa\u011flam” topra\u011fa k\u00f6k salarak sa\u011flam “dallar\u0131 g\u00f6\u011fe do\u011fru olan” en tepesi g\u00f6\u011fe do\u011fru uzam\u0131\u015f olan “Rabbinin izniyle” Allah Teal\u00e2’n\u0131n meyve vermesi i\u00e7in belirledi\u011fi “her vakit meyve veren ho\u015f bir a\u011faca” bu ise hurma a\u011fac\u0131d\u0131r “benzeterek nas\u0131l misal verdi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyor musun?”<\/span><\/p>\n

\u0130nsan\u0131n ameli de g\u00f6\u011fe ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu amellerin sevab\u0131 her zaman ona ula\u015f\u0131r.<\/span><\/p>\n

“\u0130nsanlar ibret al\u0131p iman etsinler diye Allah onlara misal veriyor.” A\u00e7\u0131kl\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu benzetme sayesinde insanlar daha \u00e7ok anlay\u0131p, \u00f6\u011f\u00fct al\u0131rlar.”<\/span><\/p>\n

“\u00c7irkin s\u00f6z” K\u00fcf\u00fcr s\u00f6z sabit olmayan yerden kopart\u0131lm\u0131\u015f “k\u00f6k\u00fc olmayan k\u00f6t\u00fc bir a\u011faca benzer…” “Ebu Cehil karpuzuna benzer.””Allah m\u00fcminleri d\u00fcnya hayat\u0131nda ve ahirette” hesap alan\u0131nda onlara itikatlar\u0131 soruldu\u011funda ve hasr\u0131n o korkun\u00e7 halini g\u00f6rd\u00fcklerinde kemk\u00fcm etmesinler, diye onlar\u0131n nezdinde delille sabit olup kalplerine yerle\u015fen “sa\u011flam bir s\u00f6z \u00fczerinde tutar.” B\u00f6ylece dinleri hususunda fitneyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda ayaklar\u0131 kaymaz.” Denilmi\u015ftir ki: “Bu ayet, kabir su\u00e2li esnas\u0131ndaki sebat\u0131 ifade etmektedir. Buhari ve M\u00fcslim’in rivayet ettikleri hadiste de bildirildi\u011fi gibi iki melek onlara, Rab-lerini, dinlerini ve peygamberlerini sordu\u011funda do\u011fru cevap verirler.”<\/span><\/p>\n

Allah, kendilerine zulmeden “k\u00e2firleri de sapt\u0131r\u0131r,” onlar hakka ula\u015famaz ve do\u011fru cevab\u0131 veremezler, bil\u00e2kis hadiste de bildirildi\u011fi gibi ‘Bilmiyoruz’ derler.<\/span><\/p>\n

“Allah diledi\u011fini yapar.” Allah, hi\u00e7bir itiraza mahal b\u0131rakmadan diledi\u011fi baz\u0131 kimseleri sa\u011flam bir s\u00f6z \u00fczerinde tutarken baz\u0131lar\u0131n\u0131 da sapt\u0131r\u0131r.<\/span> [40]<\/span><\/a><\/p>\n

<\/a><\/a> Ayetler Aras\u0131 \u0130li\u015fki<\/span><\/span><\/h3>\n

Allah Teal\u00e2, bedbahtlar\u0131n durumunu, cehennem ate\u015finde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 azab\u0131, mutlulu\u011fa erenlerin hallerini ve Rableri kat\u0131ndaki kurtulu\u015fu elde etmelerini a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra, bu iki grubun halini ve aralar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n sebebini manevi \u015feyleri idrak edilebilen \u015feylere benzeterek beyan eden bir misal zikretmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kuran’da pek \u00e7ok defa zikredildi\u011fi gibi bu benzetme metodu, manalar\u0131n zihinlere yerle\u015fmesini sa\u011flar.<\/span> [41]<\/span><\/a><\/p>\n

<\/a><\/a> A\u00e7\u0131klamas\u0131<\/span><\/span><\/h3>\n

Ey Muhatab! Allah’\u0131n nas\u0131l bir misal vererek onu en uygun yerde zikretti\u011fini g\u00f6rm\u00fcyor musun? Bu misal, kelime-i tevhid, \u0130sl\u00e2m ve Kuran’m daveti, demek olan ho\u015f bir s\u00f6z\u00fcn, \u015fu d\u00f6rt \u00f6zelli\u011fe s\u00e2hib hurma a\u011fac\u0131 manasmdaki ho\u015f bir a\u011faca benzetilmesidir.<\/span><\/p>\n

1-<\/strong> Bu a\u011fa\u00e7, g\u00fczel g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc, g\u00fczel kokulu, g\u00fczel meyveli ve \u00e7ok faydal\u0131 bir a\u011fa\u00e7t\u0131r. Yani, meyvesi lezzetli, istifadesi fazlad\u0131r.<\/span><\/p>\n

2-<\/strong> Onun k\u00f6k\u00fc, toprakta sa\u011flam, devaml\u0131 ve yerle\u015fmi\u015ftir. K\u00f6k\u00fcnden kopar\u0131lamaz.<\/span><\/p>\n

3-<\/strong> Dallar\u0131n\u0131n g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckselip, yerin \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bitkilerinden uzakl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle heybetli bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe sahiptir. Verdi\u011fi meyveler, temiz, g\u00fczel ve her t\u00fcrl\u00fc sunilikten uzakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

4-<\/strong> Rabbinin iradesi, yaratmas\u0131 ve kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131yla belirledi\u011fi her vakitte meyve verir. A\u011fa\u00e7lar\u0131n,senede bir kere meyve vermeleri sebebiyle bu durum, Allah’\u0131n tayin etti\u011fi zaman h\u00fckm\u00fcndedir.<\/span><\/p>\n

\u0130bn Abb\u00e2s (r.a.)’dan rivayet edildi\u011fine g\u00f6re, “‘L\u00e2il\u00e2heill\u00e2ll\u00e2h’ kavli ve \u015eecere-i tayyibe” Hurma a\u011fac\u0131d\u0131r. \u015eecere-i tayyibe kavlinin, hurma a\u011fac\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ayn\u0131 \u015fekilde \u00eebn Mesud (r.a.)’dan da nakledilmi\u015ftir. Yine bu g\u00f6r\u00fc\u015f, Enes ve \u0130bn \u00d6mer (r.a.) kanal\u0131yla Rasulullah (s.a.)’dan da rivayet edilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Buhari’nin \u0130bn \u00d6mer (r)’den rivayet etti\u011fi hadiste \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: “Rasulullah (s.a.)’\u0131n huzurundayd\u0131k. Bize; bana, m\u00fcsl\u00fcman adama benzeyen -veya m\u00fcsl\u00fcman adam gibi olan-, yapraklar\u0131 yaz ve k\u0131\u015f d\u00f6k\u00fclmeyen ve Rabbinin izniyle her zaman meyve veren bir a\u011fa\u00e7 s\u00f6yleyin, dedi.” \u0130bn \u00d6mer (r.a.) devamla “Onun hurma a\u011fac\u0131 oldu\u011funu tahmin ettim. Fakat bakt\u0131m ki Eb\u00fb Bekir ve \u00d6mer (r.a.) konu\u015fmuyor. Ben de konu\u015fmay\u0131 uygun g\u00f6rmedim. Hi\u00e7 kimse bir \u015fey s\u00f6ylemeyince Rasulullah (s.a.) “O, hurma a\u011fac\u0131d\u0131r.” buyurdu.<\/span><\/p>\n

“\u0130\u015fte Allah, insanlara b\u00f6yle misaller veriyor”. \u00c7\u00fcnk\u00fc verilen misaller, daha \u00e7ok anlamaya, \u00f6\u011f\u00fct ve ibret almaya ve manalar\u0131 zihinde canland\u0131rmaya vesile olmaktad\u0131r. Zira sadece ak\u0131lla anla\u015f\u0131lan manalar\u0131n, idrak edilebilen hususlara benzetilmesi, manalar\u0131 zihne iyice yerle\u015ftirip, ondaki gizlilik ve \u015f\u00fcpheleri ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r. B\u00f6ylece bu manalar, elle dokunulabilir e\u015fyalara d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla bu ayet, insanlar\u0131 bu mis\u00e2lin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, onu kavramaya ve maksad\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7a\u011f\u0131rarak, onlar\u0131n dikkatlerini bu noktada yo\u011funla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.”<\/span><\/p>\n

Bundan sonra Allah Teal\u00e2, k\u00fcf\u00fcr s\u00f6z\u00fcn\u00fcn mis\u00e2lini zikretmi\u015ftir: K\u00fcf\u00fcr ya da \u015firk s\u00f6z\u00fc olan \u00e7irkin s\u00f6z\u00fcn \u00f6zellikleri, Eb\u00fb cehil karpuzu ve benzeri a\u011fa\u00e7lar demek olan k\u00f6t\u00fc a\u011fac\u0131n vas\u0131flar\u0131na benzer.<\/span><\/p>\n

Ebu Bekir Bezz\u00e2r mevkuf olarak \u0130bni Eb\u00ee Hatim’in de merfu olarak Enes (r.a.)’den rivayet ettikleri hadiste Rasulullah (s.a.) \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: “Ayette zikredilen a\u011fa\u00e7 Ebu Cehil karpuzudur.”<\/span><\/p>\n

Ayette k\u00f6t\u00fc a\u011fac\u0131n \u015fu \u00fc\u00e7 \u00f6zelli\u011fi bildirilmi\u015ftir:<\/span><\/p>\n

1-<\/strong> Bu a\u011fac\u0131n meyvesinin tad\u0131 k\u00f6t\u00fcd\u00fcr veya i\u00e7indeki zararl\u0131 maddeler sebebiyle k\u00f6t\u00fcd\u00fcr ya da kokusu k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Bu, Eb\u00fb Cehil karpuzudur. “Sar\u0131msak ya da diken” oldu\u011fu da s\u00f6ylenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

2-<\/strong> Bu a\u011fa\u00e7, k\u00f6k\u00fcnden kopar\u0131lm\u0131\u015f ve toprakla ba\u011flant\u0131s\u0131 kesilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde Allah’a \u015firk ko\u015fman\u0131n da ne bir delili, ne devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ne de kuvveti vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

3-<\/strong> Bu a\u011fa\u00e7, bir yerde yerle\u015fmi\u015f ve sabit de\u011fildir. Bu \u00f6zellik, ikincisini tamamlar mahiyettedir.<\/span><\/p>\n

Bunlar, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn en \u00fcst seviyesindeki \u00f6zelliklerdir. \u00d6yleki k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve pislik, zarara i\u015faret etti\u011fi gibi k\u00f6k\u00fcnden kopar\u0131lmak ve sabit olmamak da hi\u00e7\u00adbir i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

\u0130kisinin birlikte a\u00e7\u0131klanmas\u0131yla hak ve bat\u0131l s\u00f6zler aras\u0131ndaki fark ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olur. \u00d6yleki kelime-i tevhid ve iman s\u00f6z\u00fc demek olan hak s\u00f6z, kuvvet\u00adlidir, devaml\u0131d\u0131r ve insanlara fayda sa\u011flar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u015firk ya da k\u00fcf\u00fcr s\u00f6z\u00fc demek olan bat\u0131l s\u00f6z, zay\u0131f ve zararl\u0131 olup devaml\u0131 ve istikrarl\u0131 de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

Hak s\u00f6z ehli, m\u00fcminler, bat\u0131l s\u00f6z taraftarlar\u0131 ise k\u00e2firler ve asilerdir.<\/span><\/p>\n

Arkas\u0131ndan Allah Teal\u00e2, hak s\u00f6z ehlinin d\u00fcnyada ve ahirette maksatlar\u0131n\u0131 elde ettiklerini haber vererek \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: “Do\u011frusu ahirette, d\u00fcnyada a\u011f\u0131zlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan, delil ve burhanla kalplerine yerle\u015fen iman s\u00f6z\u00fc sebebiyle Allah’\u0131n c\u00f6mertli\u011fi ve sevab\u0131 m\u00fcminler i\u00e7in devaml\u0131d\u0131r.” Bundan maksat \u015fudur: Allah’\u0131 bilme ve O’na itaattaki sebat, Allah Teal\u00e2 kat\u0131nda sevap ve c\u00f6mertli\u011fin devam\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/span><\/p>\n

Veya Allah’\u0131n, d\u00fcnyada Bil\u00e2l ve di\u011fer sahabeler gibi \u00e7e\u015fitli i\u015fkencelere maruz kalmalar\u0131na ra\u011fmen dinleri hususunda fitneye d\u00fc\u015f\u00fcrmeyerek, m\u00fcminleri sabit k\u0131lmas\u0131 ve orada onlar\u0131 sa\u011flam bir s\u00f6z \u00fczerinde tutmas\u0131d\u0131r. \u00d6yleki dinleri hususunda fitneyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda onlar\u0131n ayaklar\u0131 kaymam\u0131\u015ft\u0131r. Mesel\u00e2 Allah, Uhd\u00fbd Ashab\u0131’mn i\u015fkence ederek dinlerinden \u00e7evirme\u011fe u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131ca testerelerle kesilen, v\u00fccutlar\u0131 demir taraklarla taranan kimseleri dinleri \u00fczerinde sabit k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ahirette sabit k\u0131l\u0131nmalar\u0131 ise hesap meydan\u0131nda inan\u00e7lar\u0131 ve dinleri soruldu\u011funda kemk\u00fcm etmemeleri ve hasr\u0131n o korkun\u00e7 h\u00e2linin onlar\u0131 \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirmemesidir.<\/span><\/p>\n

Denilmi\u015ftir -ki bu g\u00f6r\u00fc\u015f me\u015fhurdur- “Bu kavilden maksat, kabir su\u00e2li an\u0131ndaki sebatt\u0131r. D\u00fcnya hayat\u0131ndan maksat; ya\u015fama s\u00fcresi ve ahiret ise; k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc ve hesap g\u00fcn\u00fc demektir.”<\/span><\/p>\n

K\u00fct\u00fcb\u00fc Sitte, Ber\u00e2 b. Azib (r.a.)’den Rasulullah (s.a.)’\u0131n \u015f\u00f6yle buyurdu\u011funu rivayet etmi\u015ftir: “M\u00fcsl\u00fcman, kabirde sorguya \u00e7ekildi\u011finde Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h olmad\u0131\u011f\u0131na ve Muhammed’in Allah’\u0131n Rasul\u00fc oldu\u011funa \u015feh\u00e2det eder. \u0130\u015fte bu, ‘Allah, m\u00fcminleri d\u00fcnya hayat\u0131nda ve ahirette sa\u011flam bir s\u00f6z \u00fczerinde tutar.’ ayetidir.” Bu hadisi, Eb\u00fb Hureyre (r.a.) de rivayet etmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Yukar\u0131da ge\u00e7en ayn\u0131 hadisi \u0130bni Eb\u00ee \u015eeybe yine Ber\u00e2 (r)’dan \u015f\u00f6yle rivayet etmi\u015ftir: O, Rasulullah (s.a.)’\u0131n ayet hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle buyurdu\u011funu rivayet eder: Allah’\u0131n ki\u015fiyi d\u00fcnyada sabit k\u0131lmas\u0131, kabirde iki mele\u011fin ona gelip de ‘Rabbin kim1?, Dinin ne?, Peygamberin kim?’ diye sordu\u011funda ‘Rabbim Allah, dinim \u0130sl\u00e2m, Peygamberim Muhammed (s.a.)’dir’ diye cevap vermesidir.”<\/span><\/p>\n

Ebu Davud, Osman b. Aff\u00e2n (r.a.)’dan \u015f\u00f6yle rivayet etmi\u015ftir: “Rasulullah cenazenin defnedilmesini bitirdi\u011finde yan\u0131nda durur ve ‘Karde\u015finiz i\u00e7in af dileyip, sebat\u0131n\u0131 isteyiniz. Zira o, \u015fu anda sorguya \u00e7ekiliyor.’ buyururdu.”<\/span><\/p>\n

Raz\u00ee \u015f\u00f6yle der: “Me\u015fhur olan g\u00f6r\u00fc\u015f \u015fudur: Bu ayet, kabirdeki iki mele\u011fin sorgusu, Allah’\u0131n sorgu esnas\u0131nda m\u00fcmine hak s\u00f6z\u00fc telkin etmesi ve onu hak \u00fczere sabit k\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda varittir.”[42]<\/a><\/span><\/p>\n

Bundan sonra Allah Teal\u00e2, k\u00e2firlerin \u00e2kibetini \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: “Allah, k\u00e2firlerin sevab\u0131n\u0131 kazanmalar\u0131na engel olur.” Veya iman i\u00e7in gerekli olan yeterli haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yapmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 ve sap\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6ylece b\u0131rakm\u0131\u015f, arzu ve \u015fehvetlerinin pe\u015finde ko\u015fmalar\u0131 i\u00e7in onlara m\u00fchlet vermi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Ya da kabirde dinleri ve inan\u00e7lar\u0131ndan sorguya \u00e7ekildiklerinde onlar\u0131 teredd\u00fct i\u00e7inde kemk\u00fcm eder vaziyette b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130bni Cerir, \u0130bni Ebi Hatim ve Beyhak\u00ee’nin rivayetinde \u0130bn Abb\u00e2s (r.a.) \u015f\u00f6yle der: “K\u00e2firin can\u0131 al\u0131naca\u011f\u0131 zaman yan\u0131na melekler gelerek y\u00fcz\u00fcne ve ar\u00adkas\u0131na vurmaya ba\u015flarlar. Mezara girdi\u011finde ise oturtularak ‘Rabbin kim?’ diye sorulur. Hi\u00e7 bir cevap veremez. Allah Teal\u00e2, ona Rabbini hat\u0131rlamay\u0131 unutturur. Yine ‘Sana gelen peygamber kim?’ diye soruldu\u011funda ona yol g\u00f6sterilmez ve yine hi\u00e7bir cevap veremez. \u0130\u015fte bu, ‘k\u00e2firleri de sapt\u0131r\u0131r’ aye\u00adtidir.”<\/span><\/p>\n

Son olarak Allah Teal\u00e2, iki grup hakk\u0131ndaki mutlak irade ve takdirini beyan ederek \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: “Allah dilerse do\u011fru yolu g\u00f6sterir dilerse dal\u00e2lete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.” \u0130nsanlar, fitnelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda yerlerinde sabit-kadem olamazlar ve ilk darbede ayaklan kayar. \u0130\u015fte bu, onlar\u0131n d\u00fcnyada sap\u00adt\u0131r\u0131lmalar\u0131d\u0131r. Bu k\u00e2firler, ahirette ise daha \u00e7ok sapm\u0131\u015f ve daha \u00e7ok ayaklar\u0131 kaym\u0131\u015ft\u0131r. Sap\u0131kl\u0131k, gerekli haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yapmaman\u0131n ve nefsin arzular\u0131yla hareket etmenin neticesidir.”<\/span> [43]<\/span><\/a><\/p>\n

<\/a><\/a> Ayetlerden \u00c7\u0131kan H\u00fck\u00fcm Ve Hikmetler<\/span><\/span><\/h3>\n

Ayetler, \u015fu hususlara i\u015faret etmektedir:<\/span><\/p>\n

1-<\/strong> \u0130man veya L\u00e2il\u00e2heill\u00e2llah Muhammedun Rasulullah (Allah’tan ba\u015fka il\u00e2h yoktur. Muhammed, O’nun peygamberidir.) s\u00f6z\u00fc ya da m\u00fcminin kendisi demek olan ho\u015f s\u00f6z, sabit ve ebedi, iyi ve faydal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Enes (r.a.), Rasulullah (s.a.)’\u0131n \u015f\u00f6yle buyurdu\u011funu rivayet etmi\u015ftir: “\u015e\u00fcphesiz iman, sabit ve yere \u00e7ak\u0131lm\u0131\u015f bir a\u011faca benzer: \u0130man, bu a\u011fac\u0131n g\u00f6vdesi, namaz k\u00f6k\u00fc, zek\u00e2t tepesi, oru\u00e7 dallar\u0131, Allah yolunda eziyet \u00e7ekmek bitkisi, g\u00fczel ahl\u00e2k yapraklar\u0131 ve Allah’\u0131n haramlardan el \u00e7ekmek ise onun mey-vesidir.” En do\u011fru g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, “Hurma a\u011fac\u0131”d\u0131r.<\/span><\/p>\n

el-Gaznevi ve Taber\u00e2n\u00ee \u0130bn \u00d6mer (r.a.)’den Rasulullah (s.a.)’\u0131n \u015f\u00f6yle buyurdu\u011funu rivayet etmi\u015ftir: “M\u00fcmin, hurma a\u011fac\u0131 gibidir. O a\u011fac\u0131n her \u015feyinden istifade edilir.”<\/span><\/p>\n

2-<\/strong> Misaller ve benzetmeler, \u00f6zellikle de akledilenlerin, hissedilip idrak edilenlere benzetildi\u011fi te\u015fbihler, hat\u0131rlama, \u00f6\u011f\u00fct ve ibret alma, anlatma, duyulan ve vicdanlan harekete ge\u00e7irme ve dikkatleri bu misallerde yo\u011funla\u015ft\u0131rma hususunda daha tesirlidirler.<\/span><\/p>\n

3-<\/strong> K\u00fcf\u00fcr s\u00f6z\u00fc olan \u00e7irkin s\u00f6z\u00fcn sabit ve devaml\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hi\u00e7bir yaran yoktur. Ne makbul bir delile ne de sahih bir burhana dayan\u0131r. “K\u00f6t\u00fc A\u011fa\u00e7” en do\u011fru g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re “Eb\u00fb Cehil karpuzu”dur. Enes (r.a.)’in rivayet etti\u011fi hadis, daha \u00f6nce zikredilmi\u015fti. \u0130bn Abb\u00e2s (r.a.), M\u00fcc\u00e2hid ve di\u011fer alimler de bu g\u00f6r\u00fc\u015ftedir.<\/span><\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde k\u00e2firin de ne bir delili, ne sebat\u0131, ne de bir hayn vard\u0131r. Yap-t\u0131klanna mesnet te\u015fkil edecek bir es\u00e2sa sahip de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

4-<\/strong> Ayetin gayesi insanlan imana davet edip, \u015firki reddetmektir.<\/span><\/p>\n

5-<\/strong> Allah, m\u00fcminleri d\u00fcnyada hak ve iman \u00fczere sabit k\u0131lar, ondan asla gerilemezler. Kabirde de onlar\u0131 sebat ettiren do\u011fruyu ve iman\u0131 telaffuz et\u00admelerini ilham eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc tekrar diriltilene kadar \u00f6l\u00fcler h\u00e2l\u00e2 d\u00fcnyadad\u0131rlar.<\/span><\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde ahirette hesap esnas\u0131nda da onlara do\u011fruyu ilham eder.<\/span><\/p>\n

6-<\/strong> Allah, d\u00fcnyada k\u00fcf\u00fcrleri sebebiyle sapt\u0131klar\u0131 gibi kabirde de k\u00e2firlerin delillerini h\u00fck\u00fcms\u00fcz k\u0131lar. Onlara hak s\u00f6z\u00fc telkin etmez. Mezarlar\u0131nda onlar sorguya \u00e7ekildiklerinde “Bilmiyoruz.” derler. Melek de onlara “Bilmez olas\u0131calar.” diye beddua eder. Ve o anda -gelen rivayetlere g\u00f6re- g\u00fcrzlerle (ba\u015f\u0131 e\u011fik demir \u00e7ubuklarla) d\u00f6v\u00fcl\u00fcrler.<\/span><\/p>\n

7-<\/strong><\/span> Allah dilediklerine azab eder dilediklerini sapt\u0131r\u0131r. Denilmi\u015ftir ki: “Bu ayetin n\u00fczul sebebi Rasulullah (s.a.)’tan rivayet edilen \u015fu hadisedir: O, m\u00fcnker ve nek\u00eer meleklerinin sorgusunu ve \u00f6l\u00fcn\u00fcn verdi\u011fi cevaplar\u0131 anlat\u0131rken \u00d6mer (r.a.) ‘Y\u00e2 Rasulallah O zaman akl\u0131m ba\u015f\u0131mda m\u0131 olacak?’ diye sordu. Rasulul\u00adlah (s.a.) ‘Evet’ deyince \u00d6mer (r.a.) ‘O halde bu bana yeter’ dedi. Bunun \u00fczerine Allah Teal\u00e2, ‘Allah, m\u00fcminleri sa\u011flam bir s\u00f6z \u00fczerinde tutar.’ ayetini indirdi.”<\/span> [44]<\/span><\/a><\/p>\n

[39]<\/a> Vehbe Zuhayli, et-Tefsir\u00fc\u2019l-M\u00fcnir, Risale Yay\u0131nlar\u0131: 7\/202.<\/span><\/p>\n

\n

[40]<\/span><\/a> Vehbe Zuhayli, et-Tefsir\u00fc\u2019l-M\u00fcnir, Risale \tYay\u0131nlar\u0131: 7\/202-203.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[41]<\/span><\/a> Vehbe Zuhayli, et-Tefsir\u00fc\u2019l-M\u00fcnir, Risale \tYay\u0131nlar\u0131: 7\/203.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[42]<\/span><\/a> Raz\u00ee, XIX\/122.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[43]<\/span><\/a> Vehbe Zuhayli, et-Tefsir\u00fc\u2019l-M\u00fcnir, Risale \tYay\u0131nlar\u0131: 7\/203-206.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[44]<\/span><\/a> Vehbe Zuhayli, et-Tefsir\u00fc\u2019l-M\u00fcnir, Risale \tYay\u0131nlar\u0131: 7\/206-207.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

(Et-Tefsir\u00fc\u2019l-M\u00fcnir)<\/span><\/p>\n

24. G\u00f6rmedin mi Allah nas\u0131l bir \u00f6rnekleme yapt\u0131. G\u00fczel s\u00f6z, k\u00f6k\u00fc (yerde) sabit, dallar\u0131 g\u00f6kte olan g\u00fczel bir a\u011faca benzer.<\/span><\/span><\/p>\n

O a\u011fa\u00e7, Rabb’inin izniyle yemi\u015flerini her zaman ve\u00adrir. Allah, insanlara b\u00f6yle \u00f6rnekler verir ki, d\u00fc\u015f\u00fcnebil\u00adsinler.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00c7irkin bir s\u00f6z de, g\u00f6vdesi topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnde destek bulamam\u0131\u015f bir a\u011faca benzer.<\/span><\/span><\/p>\n

Allah, sa\u011flam s\u00f6zle iman edenleri hem d\u00fcnya haya\u00adt\u0131nda hem de \u00e2hirette sapasa\u011flam tutar. Z\u00e2limleri ise sapt\u0131r\u0131r. Allah diledi\u011fini yapar.<\/span><\/span><\/p>\n

Y\u00fcce Allah g\u00fczel s\u00f6z ile \u00e7irkin s\u00f6z\u00fc a\u011faca benzeterek anlatmakta\u00add\u0131r. \u015eimdi \u00e2yetlerin a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yaparak neticelere varabiliriz:<\/span><\/span><\/p>\n

1.<\/strong><\/span> “G\u00fczel s\u00f6z, k\u00f6k\u00fc yerde, dallan g\u00f6kte olan g\u00fczel bir a\u011faca benzer.” \u00c2yette ge\u00e7en hJk ke\u00adlime<\/span>, <\/strong><\/span>“s\u00f6z, d\u00fc\u015f\u00fcnce, dava, kelime-i tevh\u00eed, bilgi” anlam\u0131na gelmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/a> Kelime Kelimesinin Kur’\u00e2n’daki Manalar\u0131:<\/span><\/span><\/h3>\n

1) Tevh\u00eed inanc\u0131<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 64’de b\u00fct\u00fcn il\u00e2h\u00ee dinlerin bulu\u015fmas\u0131 gereken m\u00fc\u015fterek nokta belirlenirken kelimeye yer verilmekte ve bunun “tevh\u00eed inanc\u0131” anlam\u0131na geldi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

“De ki: Ey kitap ehli, sizin ve bizim aram\u0131zda m\u00fc\u015fterek olan \u015fu kelimeye gelin.” \u0130\u015fte bu m\u00fc\u015fterek ke\u00adlime, <\/strong>“tevh\u00eed inanc\u0131” olmaktad\u0131r. \u00c2yetin devam\u0131, \u015firki ortadan kald\u0131ran ifadelerle \u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcr.<\/span><\/span><\/p>\n

2) Vaad<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

“Rabb’inin kelimesi (vaadi), do\u011fruluk ve a-<\/span><\/span><\/p>\n

d\u00e2let bak\u0131m\u0131ndan tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r” (En’\u00e2m 6\/115). Tabii ki buradaki ke\u00adlime (vaad), “verilen s\u00f6z” anlam\u0131na gelmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

3) Dava<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

“K\u00e2firlerin kelimesini (dava\u00ads\u0131n\u0131) b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yere d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Allah’\u0131n kelimesi (davas\u0131) ise \u00fcst\u00fcn ve y\u00fc-<\/span><\/span><\/p>\n

ce kald\u0131” (Tevbe 9\/40). \u00c2yetin i\u00e7eri\u011fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda buradaki kelimeye bu manay\u0131 vermek do\u011fru olacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

4) Karar<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

“\u015eayet Rabb’inin kat\u0131nda \u00f6nceden belirlenmi\u015f bir kelime (karar) olmasayd\u0131, d\u00fc\u015ft\u00fckleri b\u00fct\u00fcn ayr\u0131\u00adl\u0131klar \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015f olurdu” (Y\u00fbnus 10\/19). \u00c2yetteki ilgili kelime “Al\u00adlah’\u0131n karar\u0131” anlam\u0131n\u0131 ifade etmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

5) S\u00f6z<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

“Ve bunu, daha sonra gelenler ara\u00ads\u0131nda ya\u015famaya devam eden bir s\u00f6z olarak s\u00f6yledi ki insanlar d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn\u00adler” (Zuhruf 43\/28).<\/span><\/span><\/p>\n

6) Hz. \u00ees\u00e2<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

“Melekler demi\u015flerdi ki: Ey Meryem! Allah sana kendisinden bir kelimeyi m\u00fcjdeliyor” (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 3\/45). Buradaki kelime de Hz. \u00ees\u00e2’d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 39’da da Hz. Yahya kelime olarak isimlendirilmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

Kelimenin \u00e7o\u011ful ve y\u00fcklem kal\u0131b\u0131n\u0131n manalar\u0131n\u0131 burada detaylan-d\u0131rmak istemedi\u011fimiz i\u00e7in konuya d\u00f6nmek istiyoruz.<\/span><\/span><\/p>\n

Y\u00fcce Allah \u0130brahim 24’de, yani yorumunu yapmakta oldu\u011fumuz \u00e2yette kelimeye bir de “g\u00fczel, temiz, ho\u015f” anlam\u0131na gelen tayyib s\u0131fat\u0131n\u0131 eklemi\u015ftir.<\/span><\/span><\/p>\n

Kelimeyi hangi anlama al\u0131rsak, tayyib kelimesine de ona uygun bir mana vermemiz gerekiyor.<\/span><\/span><\/p>\n

Kelimeye “s\u00f6z” dersek, tayyibe kelimesine de “temiz, do\u011fru, sa\u011flam ve faydal\u0131” anlam\u0131n\u0131 verebiliriz. Her ikisine birden “bereketli s\u00f6z” de denebilir. Ama \u00e2yetin devam\u0131nda a\u011fa\u00e7, k\u00f6k ve dallar gibi keli\u00admeler ge\u00e7ince, “sa\u011flam, faydal\u0131 ve bereketli, yani verimli” manalar\u0131 daha uygun d\u00fc\u015fmektedir. “Dava” manas\u0131n\u0131 kelimeye verince, tayyibe de “sa\u011flaml\u0131k, y\u00fccelik” anlam\u0131n\u0131 vermemiz gerekiyor. O zaman sa\u011flam ve y\u00fcce olan davay\u0131 Y\u00fcce Allah a\u011faca benzetmi\u015f olmaktad\u0131r. Kelimeye “bilgi” dersek, tayyibe de “do\u011fru ve faydal\u0131” manas\u0131n\u0131 verebiliriz.<\/span><\/span><\/p>\n

Ama buradaki kelime ve tayyib kelimelerine giydirece\u011fimiz mana \u0130brahim 22’ye g\u00f6re olacaksa, kelimeye “Allah’\u0131n vaadi”; tayyibe de “hak” yani “ger\u00e7ek” anlam\u0131n\u0131 verebiliriz. kelime-i tayyibe ifadesi va’de’1-hak olarak manaland\u0131r\u0131labilir. Bu manan\u0131n uzak oldu\u011funu s\u00f6ylemek do\u011fru de\u011fildir.<\/span><\/span><\/p>\n

Y\u00fcce Allah temiz d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, sa\u011flam davay\u0131, faydal\u0131 ve bereketli bilgiyi ya da tevh\u00eed inanc\u0131n\u0131 ifade eden s\u00f6z\u00fc a\u011faca benzetmektedir. Bu a\u011fa\u00e7 k\u00f6k\u00fc yerde, dallan g\u00f6kte olan g\u00fczel, sa\u011flam, bereketli bir a\u011fa\u00e7t\u0131r. A\u011fac\u0131n k\u00f6kleri yerde, yani yerin i\u00e7inde olunca sa\u011flam olmaktad\u0131r. \u015eid\u00addetli r\u00fczgarlar bile onu k\u00f6kleri ile s\u00f6k\u00fcp atamaz. Tevh\u00eed kelimesinin k\u00f6kleri de insan\u0131n g\u00f6nl\u00fcndedir. \u015eeytan\u0131n, nefsin ve sahte felsefelerin onu s\u00f6k\u00fcp y\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. E\u011fer Allah’\u0131n ger\u00e7ek olan vaadini bu a\u011faca benzetirsek, hak olan s\u00f6z\u00fcn yerde kalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. “G\u00fc\u00adzel kelimeyi” “dava” anlam\u0131na al\u0131rsak, Allah’\u0131n davas\u0131n\u0131n k\u00f6kleri yerin derinliklerinde, dallar\u0131 da y\u00fccelere ula\u015fmaktad\u0131r diyebiliriz.<\/span><\/span><\/p>\n

Do\u011fru, verimli ve faydal\u0131 olan s\u00f6z\u00fcn, bilginin verimli ve sa\u011flam bir a\u011fa\u00e7 gibi k\u00f6kleri il\u00e2h\u00ee vahyde, dallar\u0131 da g\u00f6klerde, yani y\u00fccelerde olmal\u0131d\u0131r. Bu benzetmenin devam\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/span><\/span><\/p>\n

2.<\/strong><\/span> “O a\u011fa\u00e7, Rabb’inin izniyle yemi\u015flerini her zaman verir.” K\u00f6klerinin yerde, dallar\u0131n\u0131n g\u00f6kte olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda bu a\u011fac\u0131n, meyvelerini de Allah’\u0131n izni ile her zaman verme \u00f6zelli\u011fi var\u00add\u0131r. Bu \u00e2yette “a\u011fac\u0131n Rabb’i” ifadesi yer almaktad\u0131r. Burada Allah ile a\u011fac\u0131n ili\u015fkisi g\u00fcndeme getirilmekte, a\u011fac\u0131n meyvesini Y\u00fcce Allah’\u0131n izni ile verdi\u011fine i\u015faret edilmektedir. Demek ki, Allah’\u0131n izni olmadan a\u011fa\u00e7 bile meyvesini veremez. Ama temiz s\u00f6zler her an Allah’\u0131n izni ile meyvesini veren a\u011fa\u00e7 gibi bereketli ve faydal\u0131d\u0131rlar.<\/span><\/span><\/p>\n

Burada \u015fu soruyu sorabiliriz: Y\u00fcce Allah’\u0131n, bu benzetme ile misal vermesinin amac\u0131 nedir?<\/span><\/span><\/p>\n

Yorumunu yapmakta oldu\u011fumuz \u0130brahim 25’in sonunda bu soru cevapland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. “Allah, insan-lara b\u00f6yle \u00f6rnekler verir ki, d\u00fc\u015f\u00fcnebilsinler.” Demek ki, bu \u00f6rne\u011fin ana amac\u0131 yetezekker\u00fbndur. Bu kelime “hem d\u00fc\u015f\u00fcnmek hem de \u00f6\u011f\u00fct almak” anlam\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan “d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp \u00f6\u011f\u00fct almak” \u015feklinde de manaland\u0131r\u0131labilir.<\/span><\/span><\/p>\n

\u015eimdi bu \u00e2yetleri hayat\u0131m\u0131za uyarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fu neticeyi \u00e7\u0131kart\u0131yo\u00adruz: \u00d6\u011fretimde \u00f6\u011frencilere temiz, do\u011fru, verimli ve faydal\u0131 bilgiler \u00f6\u011fre\u00adtilmelidir. E\u011fitimde de sa\u011flam, temiz ve do\u011fru de\u011ferler a\u015f\u0131lanmal\u0131 ve ya\u015fat\u0131lmal\u0131, \u00f6\u011frencilere do\u011fru ve iyi davran\u0131\u015flar kazand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Onla\u00adr\u0131n g\u00f6n\u00fcllerine k\u00f6k salacak ama, onlar\u0131 g\u00f6klere \u00e7\u0131kar gibi y\u00fcceltecek bilgi ve de\u011ferler ekilmelidir.<\/span><\/span><\/p>\n

Ekilen bu bilgiler onlar\u0131n beyinlerinde d\u00fc\u015f\u00fcnceye; g\u00f6n\u00fcllerinde de \u00f6\u011f\u00fcde d\u00f6n\u00fc\u015fmelidir. O bilgi ve de\u011ferlerin sentezinden yeni d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00fcretmelidirler. Ama o d\u00fc\u015f\u00fcncelerin k\u00f6k\u00fc beyin ve g\u00f6n\u00fcllerde oldu\u011fu halde yemi\u015flerini y\u00fccelerde vermelidirler.<\/span><\/span><\/p>\n

E\u011fitim bu amac\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, insanl\u0131\u011fa \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hizmet sunmu\u015f olacak ve onlara mutluluk getirecektir. Madem ki Y\u00fcce Allah insanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilmeleri i\u00e7in e\u011fitimini yap\u0131yor, din ve genel e\u011fitim de ayn\u0131 amac\u0131 \u00f6n\u00fcne koymal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

3. <\/strong><\/span>\u00c7irkin bir s\u00f6z de, g\u00f6vdesi topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnde destek bulamam\u0131\u015f bir a\u011faca benzer.”<\/span><\/span><\/p>\n

Y\u00fcce Allah tayyibe kelimesinin kar\u015f\u0131t\u0131 olarak iLui- hab\u00eese kelimesine yer vermi\u015ftir. Tayyibe “g\u00fczel” dersek, hab\u00eese “\u00e7irkin”; tayyibe “temiz” dersek, hab\u00eese “pis”; tayyibe “verimli, faydal\u0131” dersek, hab\u00eese “verimsiz, zararl\u0131” dememiz gerekiyor.<\/span><\/span><\/p>\n

Demek ki, “k\u00f6t\u00fc, \u00e7irkin, verimsiz, faydas\u0131z ve do\u011fru olmayan s\u00f6z\u00adler, davalar, d\u00fc\u015f\u00fcnceler, bilgiler”, “k\u00f6k\u00fc olmayan ve o nedenle ayakta duramayan a\u011fac”a benzemektedir. B\u00f6yle bilgilere sahip olan nesiller de k\u00f6ks\u00fcz oldu\u011fu i\u00e7in meyve de veremez, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n etkisinde kal\u0131p he\u00admen y\u0131k\u0131l\u0131rlar.<\/span><\/span><\/p>\n

4. <\/strong><\/span>Allah, sa\u011flam s\u00f6zle iman edenleri hem d\u00fcnya hayat\u0131nda hem de \u00e2hirette sapasa\u011flam tutar. Z\u00e2limleri ise sapt\u0131r\u0131r. Allah diledi\u011fini yapar.”<\/span><\/span><\/p>\n

a) <\/strong><\/span><\/span>“Sa\u011flam s\u00f6zle iman etmek” ifadesini “kelime-i tevh\u00eed” olarak manaland\u0131rmak do\u011fru oland\u0131r. O zaman 24. \u00e2yette ge\u00e7en “temiz kelime”, “kelime-i tevh\u00eed”i, yani tek tanr\u0131 inanc\u0131n\u0131 ifade etmektedir. \u0130\u015fte bu \u00e2yette, Y\u00fcce Allah’\u0131n, “tek tanr\u0131” oldu\u011funu itiraf edip kalbi ile tasdik edenler kasdedilmektedir. Bu iman tarz\u0131n\u0131n k\u00f6kleri g\u00f6n\u00fclde, yemi\u015fleri de a\u011f\u0131z\u00addan \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

b) <\/strong><\/span><\/span>Sa\u011flam s\u00f6zden kas\u0131t genel anlamda “tevh\u00eed” de olabilir.<\/span><\/span><\/p>\n

i.<\/strong><\/span> “Gev\u015feklik g\u00f6stermeyin, \u00fc-z\u00fcnt\u00fcye kap\u0131lmay\u0131n. E\u011fer inan\u0131yorsan\u0131z, \u00fcst\u00fcn gelecek olan sizsiniz” (\u00c2l-\u0130\u0130mr\u00e2n 3\/139).<\/span><\/span><\/p>\n

Gev\u015fememek, \u00fcz\u00fclmemek, korkmamak ve \u00fcst\u00fcn olmak d\u00fcnya ha\u00adyat\u0131nda sa\u011flam kalman\u0131n en b\u00fcy\u00fck delilidir. Ger\u00e7ek imana sahip olanlar \u00fcst\u00fcnd\u00fcrler. Onlar\u0131n \u00fcst\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131n ferman\u0131n\u0131 bu \u00e2yetle Y\u00fcce Allah vermektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu imana sahip olan toplumlar\u0131n, siyasetleri, ekonomileri, nesilleri ve k\u00fclt\u00fcrleri konusunda hi\u00e7 endi\u015fe, korku ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcleri olmayacakt\u0131r. D\u00fcnya toplumlar\u0131 aras\u0131nda hayat\u0131n her dal\u0131nda \u00fcst\u00fcn olanlar\u0131n gelecek i\u00e7in endi\u015fe ve korkular\u0131 olmaz.<\/span><\/span><\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde bunlar\u0131n \u00e2hirette de korku ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcleri olmayacakt\u0131r (Bakara 2\/62).<\/span><\/span><\/p>\n

ii. <\/strong><\/span>“Onlardan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetti\u011fi kimseleri davetinle \u015fa\u015f\u0131rt; s\u00fcvarilerinle, yayalar\u0131nda onlar\u0131 yaygaraya bo\u011f; mallar\u0131na ve evlatlar\u0131na ortak ol; kendilerine vaadlerde bulun. \u015eeytan insanlara aldatmaktan ba\u015fka bir \u015fey vadetmez. \u015euras\u0131 muhakkak ki, benim kullar\u0131m \u00fczerinde senin hi\u00e7bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n olmayacakt\u0131r. Koruyucu olarak Rabb’in yeter” (\u0130sr\u00e2 17\/64-65).<\/span><\/span><\/p>\n

Bu \u00e2yetlerden anl\u0131yoruz ki, \u015feytan insan\u0131 do\u011fru yoldan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ordu ve vesvese silahlar\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r. O, bu silahlan”<\/span><\/span><\/p>\n

kullan\u0131rken sahte vaadini de \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Y\u00fcce Allah, kendisine kul olan, O’nu birleyip O’nun emirlerini yerine getiren kullar\u0131n\u0131 \u015feytana kar\u00ad\u015f\u0131 koruyacak ve onun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yok edecektir.<\/span><\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte d\u00fcnya hayat\u0131nda \u015feytana kar\u015f\u0131 iman\u0131n\u0131 sa\u011flam tutma budur. Bu \u015fekilde d\u00fcnyada sa\u011flam kalan da \u00e2hirette sa\u011flam kalacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

iii. <\/strong><\/span>“Allah yolunda \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlere gelince, Allah onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karmaz. Allah onlar\u0131 muratlar\u0131\u00adna erdirecek. G\u00f6n\u00fcllerini \u015fadedecek ve onlar\u0131 kendilerine tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131 cenne\u00adte sokacak. Ey iman edenler! E\u011fer siz Allah’a yard\u0131m ederseniz, O da size yard\u0131m eder, ayaklar\u0131n\u0131z\u0131 sa\u011flam tutar” (Muhammed 47\/4-7).<\/span><\/span><\/p>\n

Murad\u0131na erdirmek, g\u00f6n\u00fcllerini \u015f\u00e2detmek, cenneti vermek ve a-d\u0131mlar\u0131n\u0131 sa\u011flam bast\u0131rmak yukar\u0131daki sorunun cevab\u0131 olmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Genelde d\u00fcnya hayat\u0131nda Y\u00fcce Allah bu insanlar\u0131n, ad\u0131m att\u0131klar\u0131 alanda sa\u011flam basmalar\u0131n\u0131 temin edecektir. Bu ad\u0131m, siyasette, ekonomi\u00adde, e\u011fitimde ve ilim alanlar\u0131nda olabilir. \u0130leriye ad\u0131m at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Y\u00fcce Allah onu sa\u011flamla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

D\u00fcnya hayat\u0131nda her att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131m\u0131 sa\u011flam atan, te\u015febb\u00fcs etti\u011fi her faaliyetten insanl\u0131k i\u00e7in fayda \u00e7\u0131karan insanlar Allah’\u0131n deste\u011fine sahip\u00adtirler. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bunlar, g\u00f6n\u00fcldeki sa\u011flam iman\u0131n getirilen olmaktad\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnen beyin ile sa\u011flam imana sahip olan g\u00f6n\u00fcl bir araya gelince, d\u00fcn\u00adya ve \u00e2hiret hayat\u0131 Allah taraf\u0131ndan sa\u011flamla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Bundan anl\u0131yoruz ki, din e\u011fitimi Y\u00fcce Allah’\u0131n l\u00fctfunu, yard\u0131m\u0131n\u0131, deste\u011fini yery\u00fcz\u00fcne indirebilecek beyin ve g\u00f6n\u00fclleri haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. Bu alt yap\u0131 olmadan il\u00e2h\u00ee l\u00fctuf gelmez. \u0130nsan\u0131n sa\u011flam iman\u0131 Ar\u015f-\u0131 A’l\u00e2’ya \u00e7\u0131kma kudretine sahiptir.<\/span><\/span><\/p>\n

\u015eeytan\u0131n sahte ve yalan s\u00f6z\u00fcn\u00fcn pe\u015fine tak\u0131lan insanlar\u0131n, beyin ve g\u00f6n\u00fcllerinden zorlar\u0131 vard\u0131r. \u0130\u015fte bu insanlar\u0131 Y\u00fcce Allah z\u00e2lim ilan et\u00admektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar beyin ve g\u00f6n\u00fcllerinin haklar\u0131n\u0131 vermeyip bu hak\u00adlar\u0131 gaspediyorlar. “Allah ise z\u00e2limleri sapt\u0131r\u0131r.” Yani bu ifade, “Allah, beyni ve g\u00f6nl\u00fc sapan insanlar\u0131n sapk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tescil eder” anlam\u0131ndad\u0131r. Kul sapmadan Allah onu sapt\u0131rmaz. Nas\u0131l g\u00f6nl\u00fcnde sa\u011f\u00adlam iman olan\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131yorsa, g\u00f6nl\u00fcn\u00fc sapt\u0131ran\u0131 da sapt\u0131r\u0131yor.<\/span><\/span><\/p>\n

Di\u011fer taraftan \u015fu ger\u00e7ek de bilinmelidir: “Allah diledi\u011fini yapar.” Y\u00fcce Allah’\u0131 ne yapaca\u011f\u0131 konusunda y\u00f6nlendirecek bir g\u00fc\u00e7 yoktur; O, diledi\u011fini yapacak sonsuz g\u00fcce sahiptir. Zaten O, her an dilemekte, her an yapmakta, her an bir i\u015ftedir. O’nun i\u00e7in dinlenmek, yorulmak ve b\u0131kmak diye bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ama onun en \u00e7ok dikkate ald\u0131\u011f\u0131 de\u011fer, insan beyni ve g\u00f6nl\u00fcnde olanlard\u0131r.<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

[18]<\/a><\/span><\/span> Bayraktar Bayrakl\u0131, Yeni Bir Anlay\u0131\u015f\u0131n I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Kur\u2019an Tefsiri, Bayrakl\u0131 Yay\u0131nlar\u0131: 10\/216-223.<\/span><\/p>\n

(Yeni Bir Anlay\u0131\u015f\u0131n I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Kur\u2019an Tefsiri)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":2937,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[120,46,58],"tags":[6],"class_list":["post-2935","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ayet-ve-hadis","category-kuran-i_kerim-ve-hadisler","category-fikir","tag-cihad-meric"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2935"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2944,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2935\/revisions\/2944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2937"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}