{"id":1617,"date":"2006-08-06T00:22:07","date_gmt":"2006-08-06T04:22:07","guid":{"rendered":"http:\/\/kainatamektup.com\/?p=1617"},"modified":"2010-08-31T00:04:32","modified_gmt":"2010-08-31T04:04:32","slug":"gonul-eri-mevlana-ebu-said-muhammed-hadimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/2006\/08\/gonul-eri-mevlana-ebu-said-muhammed-hadimi\/","title":{"rendered":"G\u00f6n\u00fcl Eri Mevl\u00e2n\u00e2 Eb\u00fb Sa\u00eed Muhammed H\u00e2dim\u00ee"},"content":{"rendered":"<p>H\u00c2D\u0130M\u00ce;<br \/>\nB\u00fcy\u00fck vel\u00ee, f\u0131k\u0131h ve tasavvuf \u00e2limi. \u0130smi, Muhammed bin Mustafa, k\u00fcnyesi Mevl\u00e2n\u00e2 Eb\u00fb<br \/>\nSa\u00eed&#8217;dir. 1701 (H.1113) senesinde Konya\u2019n\u0131n H\u00e2dim kasabas\u0131nda do\u011fdu.<\/p>\n<p>Mevl\u00e2n\u00e2 Eb\u00fb Sa\u00eed Muhammed H\u00e2dim\u00ee&#8217;nin dedeleri Buh\u00e2ral\u0131d\u0131r. Dedelerinden H\u00fcs\u00e2medd\u00een Efendi, Buh\u00e2r\u00e2&#8217;n\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f as\u00eel \u00e2ilelerinden olup, \u00e2lim ve vel\u00ee bir zatt\u0131. Anadolu&#8217;ya gelerek,<br \/>\nH\u00e2dim kasabas\u0131nda yerle\u015fti. Muhammed H\u00e2dim\u00ee&#8217;nin babas\u0131 Fahr-er-R\u00fbm (R\u00fbm diy\u00e2r\u0131n\u0131n se\u00e7ilmi\u015fi, herkesin onunla \u00f6v\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc) nam\u0131yla me\u015fhur Kara Hac\u0131 Mustafa Efendidir. Mustafa Efendi, tan\u0131nm\u0131\u015f \u00e2limlerdendi.<\/p>\n<p>Muhammed H\u00e2dim\u00ee, ilk tahs\u00eelini babas\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc. On ya\u015f\u0131nda Kur&#8217;\u00e2n-\u0131 ker\u00eemi ezberledi.<br \/>\nArab\u00ee ve F\u00e2ris\u00eeyi \u00f6\u011frendi. Babas\u0131n\u0131n emriyle Konya&#8217;da Karatay Medresesine yaz\u0131ld\u0131. Burada<br \/>\nbe\u015f sene ilim \u00f6\u011frendikten sonra, hocas\u0131 \u0130br\u00e2him Efendinin tavsiyesi ile \u0130stanbul&#8217;a gitti.<br \/>\n\u0130stanbul&#8217;da zam\u00e2n\u0131n me\u015fh\u00fbr \u00e2limlerinden Kaz\u00e2b\u00e2d\u00ee Ahmed Efendiden ilim \u00f6\u011frenerek ic\u00e2zet<br \/>\nald\u0131. Yirmi yedi ya\u015f\u0131nda y\u00fcksek tahs\u00eelini bitiren Muhammed H\u00e2dim\u00ee, d\u00f6rt kat\u0131r y\u00fck\u00fc kitapla<br \/>\nH\u00e2dim&#8217;e d\u00f6nd\u00fc. Babas\u0131n\u0131n bo\u015f b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 H\u00e2dim Medresesinde ders vermeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>K\u0131sa zamanda nam\u0131 \u0130stanbul&#8217;a kadar varan Muhammed H\u00e2dim\u00ee hazretleri, \u00f6nce P\u00e2di\u015f\u00e2h<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ahmed Han, sonra da Birinci Mahm\u00fbd Han taraf\u0131ndan \u0130stanbul&#8217;a d\u00e2vet edildi.<\/p>\n<p>H\u00e2dim\u00ee hazretleri talebelere ders vermenin yan\u0131 s\u0131ra, insanlar\u0131n hid\u00e2yete gelmesine, \u0130sl\u00e2m<br \/>\nahlak\u0131n\u0131 ve huk\u00fbkunu \u00f6\u011frenmesine ves\u00eele olmak i\u00e7in \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Pek \u00e7ok kitap yazd\u0131. Bu<br \/>\neserlerden, \u0130m\u00e2m-\u0131 Birgiv\u00ee hazretlerinin Tar\u00eekat-\u0131 Muhammediye isimli kitab\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131<br \/>\n\u015ferhi \u00e7ok k\u0131ymetlidir. Bu \u015ferhe Ber\u00eeka ismini vermi\u015ftir. Muhtelif t\u00e2rihlerde s\u0131k s\u0131k<br \/>\nbas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nMuhammed H\u00e2dim\u00ee hazretleri, eserlerine ald\u0131\u011f\u0131 had\u00ees-i \u015fer\u00eeflerin, sahih olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyice<br \/>\nara\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131. E\u011fer \u015f\u00fcphelenirse, bizzat Peygamber efendimizden sorup \u00f6\u011frenirdi. Med\u00eene-i<br \/>\nm\u00fcnevverde, Ravda-i mutahhera harem a\u011fal\u0131\u011f\u0131 vaz\u00eefesini yapan Be\u015fir A\u011fa, bu mevz\u00fbu \u015f\u00f6yle<br \/>\nanlatt\u0131: &#8220;\u0130stanbul&#8217;a gelmi\u015ftim. Padi\u015fah Birinci Mahm\u00fbd Han, Harem-i \u015fer\u00eeften m\u00e2l\u00fbm\u00e2t almak<br \/>\ni\u00e7in beni huz\u00fbruna \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. H\u00e2l hat\u0131r sorduktan sonra; &#8220;Haremeyn-i \u015fer\u00eefeynde nelere<br \/>\nmuttal\u00ee oldun?&#8221; diye su\u00e2l ettiler. Ben de g\u00f6rd\u00fcklerimi \u015f\u00f6yle anlatt\u0131m: &#8220;Hayretle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm<br \/>\nh\u00e2diselerden biri \u015fudur: Ravda-i mutahherada (Peygamber efendimizin m\u00fcb\u00e2rek kabr-i<br \/>\n\u015fer\u00eeflerinde) gece temizlik yapmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum. Gece yar\u0131s\u0131na do\u011fru Cebr\u00e2il<br \/>\naleyhissel\u00e2m\u0131n Res\u00fblullah efendimizle g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in geldi\u011fi Cibr\u00eel kap\u0131s\u0131 birden a\u00e7\u0131ld\u0131. Bu<br \/>\nsaatte gelen kimdir? diye kap\u0131ya ko\u015ftum. Sakall\u0131, n\u00fbr y\u00fczl\u00fc biri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Bana sel\u00e2m<br \/>\nverdi. Selam\u0131 ald\u0131m ve; &#8220;Ho\u015fgeldiniz efendim.&#8221; dedim. Bana, g\u00e2yet sessiz bir \u015fekilde cevap<br \/>\nverdikten sonra, Peygamber efendimizin m\u00fcb\u00e2rek kabrinin ayak ucuna do\u011fru gitti.<br \/>\nArkas\u0131ndan bakakalm\u0131\u015ft\u0131m. Orada bir m\u00fcddet bekledi. Kabr-i \u015fer\u00eefe kar\u015f\u0131 baz\u0131 \u015feyler s\u00f6yledi.<br \/>\n\u00c7ok dikkat etmeme ra\u011fmen anlayamad\u0131m. \u0130\u015fi bitince arka arka giderek huzurdan ayr\u0131ld\u0131. \u00c7ok<br \/>\nmer\u00e2k etmi\u015ftim. Yan\u0131ma geldi\u011finde b\u00fcy\u00fck bir edeple; &#8220;Siz kimsiniz ve nerelisiniz?&#8221; diye<br \/>\nsordum. O da; &#8220;\u0130smim Muhammed, Diy\u00e2r-\u0131 Rum\u2019dan\u0131m. H\u00e2dim&#8217;de ik\u00e2met ediyorum.&#8221; dedi.<br \/>\nBu gece yar\u0131s\u0131 ziy\u00e2retinizin hikmeti nedir?&#8221; diye su\u00e2l edince de; &#8220;\u0130m\u00e2m-\u00fd Birgiv\u00ee&#8217;nin<br \/>\nTar\u00eekat-\u0131 Muhammediye isimli kitab\u0131n\u0131 \u015ferh ediyorum. Bir had\u00ees-i \u015fer\u00eefin sahih olup olmad\u0131\u011f\u0131nda \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015ft\u00fcm. Hemen gelip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, Res\u00fblullah efendimizin huz\u00fbr-\u0131 \u015fer\u00eeflerinde, bunu su\u00e2l eyledim. Sahih oldu\u011fu buyruldu.&#8221; dedi. Ondan sonraki g\u00fcnlerde yine ayn\u0131 saatlerde zaman zaman geldi. Geldi\u011finde odama g\u00f6t\u00fcr\u00fcr k\u0131sa bir s\u00fcre de olsa sohbet ederdik. Art\u0131k onunla dost olmu\u015ftuk.&#8221;<\/p>\n<p>Be\u015fir A\u011fan\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 hayretle dinleyen Padi\u015fah Birinci Mahm\u00fbd, H\u00e2dim&#8217;e bir haberci g\u00f6ndererek, Muhammed H\u00e2dim\u00ee&#8217;yi \u0130stanbul&#8217;a d\u00e2vet etti. D\u00e2vetn\u00e2meyi bizz\u00e2t Konya V\u00e2lisi Ali<br \/>\nPa\u015fa, H\u00e2dim&#8217;e giderek takdim etti. O geldi\u011fi g\u00fcn, Padi\u015fah ona sim\u00e2 olarak \u00e7ok benzeyen<br \/>\nbirka\u00e7 kimseyi daha saraya getirtti. Maksad\u0131 Be\u015fir A\u011fay\u0131 imtih\u00e2n etmekti. Be\u015fir A\u011fay\u0131 da<br \/>\nhuz\u00fbruna \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Mis\u00e2firlerin huz\u00fbra gelmesi bildirildi. Biraz sonra Muhammed H\u00e2dim\u00ee ve<br \/>\nona \u00e7ok benzeyenler odaya girdiler. Be\u015fir A\u011fa, girenlerin aras\u0131ndan Muhammed H\u00e2dim\u00ee&#8217;yi<br \/>\ng\u00f6stererek; &#8220;Bahsetti\u011fim z\u00e2t i\u015fte budur.&#8221; dedi. Birinci Mahm\u00fbd Han, H\u00e2dim\u00ee hazretlerine \u00e7ok<br \/>\niltif\u00e2t edip ihs\u00e2nlarda bulundu.<br \/>\nMuhammed H\u00e2dim\u00ee&#8217;den Ayasofya C\u00e2misinde bir ders vermesi istendi. Derste padi\u015fah,<br \/>\nsadr\u00e2zam, H\u00e2dim\u00ee&#8217;nin hocas\u0131 olan \u015feyh\u00fclisl\u00e2m, M\u00fcderris Kaz\u00e2b\u00e2d\u00ee Ahmed Efendi ve di\u011fer<br \/>\ndevlet ric\u00e2li de bulunacakt\u0131. H\u00e2dim\u00ee, hocas\u0131n\u0131n bulundu\u011fu mecliste vaaz edemeyece\u011fini edeple<br \/>\nbelirterek aff\u0131n\u0131 istedi. Ancak \u015feyh\u00fclisl\u00e2m, ir\u00e2de-i seniyye (padi\u015fah emrinin) bulundu\u011funu,<br \/>\ndersin mutlaka yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyerek, onu mah\u015feri bir Kalabal\u0131k ile dolu olan<br \/>\nAyasofya C\u00e2misinin k\u00fcrs\u00fcs\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<p>Sonradan bir ris\u00e2le h\u00e2linde ne\u015fredilen F\u00e2tih\u00e2 Tefs\u00eeri&#8217;ni k\u00fcrs\u00fcde b\u00fcy\u00fck bir vukufla ve \u015f\u00e2h\u00e2ne<br \/>\nbir hit\u00e2bet \u00f6rne\u011fi h\u00e2linde takr\u00eer edip anlatan H\u00e2dim\u00ee&#8217;nin bu dersi, hocas\u0131 olan \u015feyh\u00fclislam\u0131n<br \/>\nsevincinden a\u011flamas\u0131na sebep oldu. Bu takrirden sonra, Topkap\u0131 Saray\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p tebrik ve<br \/>\ntalt\u00eef edilen H\u00e2dim\u00ee&#8217;ye \u0130stanbul&#8217;da kalmas\u0131 teklif edildi. Bu iltif\u00e2tlara te\u015fekk\u00fcr eden ve lis\u00e2n-\u0131<br \/>\nm\u00fcn\u00e2siple H\u00e2dim&#8217;e avdet etmek istedi\u011fini arz eyleyen H\u00e2dim\u00ee, \u0130stanbul&#8217;dan baz\u0131 kit\u00e2plar sat\u0131n<br \/>\nalarak, bu def\u00e2 iki deve y\u00fck\u00fc kitapla H\u00e2dim&#8217;e d\u00f6nd\u00fc.<br \/>\nBundan sonra, okuyup ara\u015ft\u0131rma ve e\u011fitimin yan\u0131s\u0131ra, eser yazmaya da ba\u015flad\u0131. Kur&#8217;\u00e2n-\u0131 ker\u00eem<br \/>\ns\u00fbrelerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n ciltler h\u00e2linde tefs\u00eeri olan ilk eserlerini, talebeleri temize \u00e7ekip<br \/>\n\u00e7o\u011faltarak, kitap h\u00e2line getirdiler. Medresesinde Arab\u00ee, F\u00e2ris\u00ee, us\u00fbl-i f\u0131k\u0131h, tefs\u00eer, had\u00ees,<br \/>\nkel\u00e2m, edebiy\u00e2t gibi dersler okuttu. Pek\u00e7ok \u00e2limin yeti\u015fmesine ves\u00eele oldu. Bunlar\u0131n i\u00e7inde<br \/>\nba\u015fta o\u011fullar\u0131 Sa\u00eed, Abdullah, Em\u00een, N\u00fbm\u00e2n gelmekteydi. Ayr\u0131ca &#8220;Ayakl\u0131 K\u00fct\u00fcph\u00e2ne&#8221;<br \/>\nlakab\u0131yla an\u0131lan M\u00fcft\u00eez\u00e2de Muhammed Ant\u00e2k\u00ee, \u0130sm\u00e2il Gelenbev\u00ee, Mehmed K\u0131rka\u011fac\u00ee, Haf\u0131z<br \/>\nOsman \u00dcsk\u00fcb\u00ee, Ahmed \u00dcrg\u00fcb\u00ee, Konyal\u0131 \u0130sm\u00e2il Hakk\u0131, Hac\u0131 \u0130sm\u00e2il Kayser\u00ee gibi \u00e2limler<br \/>\nme\u015fhur oldular.<\/p>\n<p>Muhammed H\u00e2dim\u00ee hazretleri, 1762 (H.1176) senesinde H\u00e2dim&#8217;de, son hastal\u0131\u011f\u0131na<br \/>\nyakalanm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131, talebelerini ve dostlar\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p herbiriyle helalle\u015fip, vedala\u015ft\u0131.<br \/>\n\u00c7ocuklar\u0131na ve talebelerine vasiyetini bildirdikten sonra; &#8220;Vef\u00e2t etti\u011fimde, daha \u00f6nce vasiyet<br \/>\nedip anla\u015ft\u0131\u011f\u0131m kimse gelene kadar beni soyup gaslimi yapmay\u0131n.&#8221; buyurdu. O gece sabaha<br \/>\nkar\u015f\u0131, talebelerinin Y\u00e2s\u00een-i \u015fer\u00eef k\u0131r\u00e2atlar\u0131 aras\u0131nda m\u00fcb\u00e2rek r\u00fbhunu teslim eyledi. Ku\u015fluk<br \/>\nvakti s\u0131ralar\u0131nda daha \u00f6nce anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Trabzonlu Hac\u0131 Mehmed Efendi gelip, gasil, tech\u00eez ve<br \/>\ntekf\u00een i\u015flerini yapt\u0131. Kabrini babas\u0131 Mustafa Efendinin yan\u0131nda kazd\u0131rd\u0131 ve oraya defni<br \/>\nyap\u0131ld\u0131. \u00c2\u015f\u0131klar\u0131, uzak yak\u0131n yerlerden gelerek kabrini ziy\u00e2ret etmektedir.<\/p>\n<p>Mezar ta\u015f\u0131nda \u015funlar yaz\u0131l\u0131d\u0131r: &#8220;B\u00fct\u00fcn d\u00een\u00ee bilgileri kendisinde toplayan ve T\u00e2r\u00eekat-i<br \/>\nMuhammediye kitab\u0131n\u0131 \u015ferheden, \u00e2riflerin kutbu, Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2ya kavu\u015fmak isteyenlere<br \/>\nyard\u0131m eden Eb\u00fb Sa\u00eed Muhammed H\u00e2dim\u00ee&#8217;nin r\u00fbhuna F\u00e2tiha.&#8221;<\/p>\n<p>Muhammed H\u00e2dim\u00ee hazretlerinin m\u00fch\u00fcrlerinde \u015fu yaz\u0131 vard\u0131:<br \/>\n&#8220;Ey b\u00e2r-i Hud\u00e2 be Hakk\u0131 hest\u00ee,<br \/>\n\u015fe\u015f \u00e7\u00eez mer\u00e2 medet firist\u00ee,<br \/>\n\u0130lim u amel, fera\u011f-\u00fd dest\u00ee.<br \/>\n\u00cem\u00e2n u em\u00e2n, ten d\u00fcr\u00fcst\u00ee.<br \/>\nMezhebi Nu&#8217;m\u00e2n, Es-Seyid Muhammed.&#8221;<br \/>\nM\u00e2n\u00e2s\u0131: &#8220;Y\u00e2 Rabb\u00ee! Varl\u0131\u011f\u0131n hakk\u0131 i\u00e7in \u015fu alt\u0131 \u015feyi bana ihs\u00e2n eyle: \u00cem\u00e2n, v\u00fcc\u00fbd s\u0131hhati, ilim,<br \/>\namel ve ihl\u00e2s, c\u00f6mertlik ve emirlerini yapabilmek. Hanef\u00ee mezhebinden Seyyid Muhammed.&#8221;<br \/>\nMuhammed H\u00e2dim\u00ee hazretlerinin insanl\u0131\u011f\u0131n sa\u00e2deti i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 eserleri pek \u00e7oktur.<br \/>\nBunlardan b\u00e2z\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r:<br \/>\n1) El-Ber\u00eekat-\u00fcl-Mahm\u00fbdiyye f\u00ee \u015ferhi Tar\u00eekat-il-Muhammediyye, 2) D\u00fcrer H\u00e2\u015fiyesi, 3)<br \/>\nH\u00e2\u015fiyet\u00fcn al\u00e2 Tefs\u00eer-i S\u00fbret-in Nebe&#8217; lil-Beyd\u00e2v\u00ee, 4) Ris\u00e2let\u00fcn f\u00ee<br \/>\nS\u00fcl\u00fbk-in-Nak\u015fibendiyye, 5) Ris\u00e2let-\u00fcl-Hu\u015f\u00fb&#8217;i fis-Sal\u00e2ti, 6) Ris\u00e2let\u00fcn f\u00ee Hakk-\u0131l-Istihlaf,<br \/>\n7) Ar\u00e2yis-\u00fcn-Nef\u00e2isi f\u00ee \u0130lm-il-Mant\u0131k, 8) Men\u00e2f\u00ee-ud-Dek\u00e2ik f\u00ee \u015ferhi Mec\u00e2mi-ul-Hak\u00e2ik.<br \/>\nBu eseri Mecelle&#8217;nin k\u00fcll\u00ee k\u00e2idelerine kaynak olmu\u015ftur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00c2D\u0130M\u00ce; B\u00fcy\u00fck vel\u00ee, f\u0131k\u0131h ve tasavvuf \u00e2limi. \u0130smi, Muhammed bin Mustafa, k\u00fcnyesi Mevl\u00e2n\u00e2 Eb\u00fb Sa\u00eed&#8217;dir. 1701 (H.1113) senesinde Konya\u2019n\u0131n H\u00e2dim kasabas\u0131nda do\u011fdu. Mevl\u00e2n\u00e2 Eb\u00fb Sa\u00eed Muhammed&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[89,90],"tags":[27],"class_list":["post-1617","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hadim","category-muhammed-hadimi","tag-kainat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1617"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1730,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1617\/revisions\/1730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kainatamektup.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}