Gittik, şehirler kurduk.

İşte Harmantepe! adalet için şehitlerimizin kanlarıyla şahit oldukları topraklardan sadece biri. İnşaallah yüce gönüllü insanların sayesinde bu şahitlikler bir bir ortaya çıkacaktır.
Her şeyin maddi karşılıkla yapıldığı günümüzde böyle bir işi ancak şehadeti bilenler yapabilir.

Sınırlı imkanları ile böyle güzel işler yapan nitelikli adamlar desteklendiğinde, fırsatlar verildiğinde ortaya çıkacak işler ufuk sınırlarımızı zorlayabilir.

Ahmet Toprak uzun süredir hazırlıklarını sürdürdürdüğü siteyi hayata not düşerek açtı:
“Bir yıldır hazırlıkları devam eden projenin ikinci ayağı harmantepe.com yayın hayatına başladı. Şimdiye kadar görsel envanteri tam anlamıyla çıkarılamamış olan 1900 rakımlı tepenin detaylı fotografları eylül ayında çekildi. Hem zirveden çekilen fotograflar hem de zirveyi gören diğer yüksek noktalardan çekilen fotograflara zor arazi ve hava şartları altında çekilen panaromik kareler de eklendi. Şimdilik bir kısmı yayınlanan ve bir kısmı belgesel projesi için ayrı bir rafta bekleyen fotograflardan yayınlanmış olanlarına siteden ulaşabilirsiniz.”

Kültür Haberciliğinin kaliteli adresiHaberKültür.Net yayınlanmıştır.

Derdi kronoloji olan eser, herhalde Erhan Afyoncu’nun popülaritesine dayanarak su götürme iddiasında. Aceleyle yazılıp, biran önce okuyucuyla buluşturulma telaşı içerisinde gibi geldi bize.

Eser, adından da anlaşılacağı üzere Osmanlı tarihinde özellikle yeniçeriler ve sipahilerin isyanlarını kronolojik bir veri tarzında sunmuş. Bunu yaparken ses getirebilirliği yüksek olanları ayrıştırmış.

Osmanlı darbeleri tarihi Fatih Sultan Mehmed ile başlıyor. 1446 Buçuktepe isyanıyla. 1913 Bâbıâli baskınıyla sona eriyor. Fatih Sultan Mehmed’den sonra bu gerçekle yüzleşmeyen az sayıda padişah olduğu belirtiliyor. 36 padişahın 12 tanesi tahtını bu şekilde kaybetmiş. Yüz kızartıcı bir istatistik.

Sorun şu ki, isyan edenler de, isyanı bastırmaya çalışanlar da devletin bekası ve adaletin temini hareket noktasını kullanmış. Aynı hedef üzerine olup da birbirinin tezi ve anti tezi olmak bizim kadim tarihimizin azizliği.

Ortada merkezî bir ordu varsa otoritenin isyanlarla karşılaşması olağan dışı gelmemeli. Bunu Hitler’de de gördük. Merkezî koruyanlar, taşıdıkları bu hususiyeti en iyi şekilde kullanmışlar.

Machiavelli, Prens adlı eserinde, “Türk prenslerini bunlara dahil etmiyorum çünkü onun çevresinde her zaman 12 bin piyade ve 15 bin de süvari vardır ve krallığın güvenliği ve gücü bunlara bağlıdır, bu nedenle ve halk her açıdan itaatkâr olduğu için prens bu askerleriyle iyi geçinmelidir….”

Askerin devlet içindeki nüfuzundan Koçi Bey de söz etmiştir. Askerliğin gittikçe yeniçeri ve sipahilerin merkezinde dönen kısır döngüsü onları nüfuzlu kılmaya yetmiştir. Eser girişini daha geniş tutup, bu kadar adamın darbe sonucunda soyut manadaki devlet üzerinde köklü değişiklik yapmak istememelerini irdeleyebilirdi.

Mantık çerçevesinde, isyan edenler açısından başarının sırrı, biraz da yeniçeriler ve sipahiler isyan ettiğinde şehrin ve sarayın güvenliğini sağlayacak başka garnizon olmamasıydı. Esnafa da zorla kepenk kapattırılırdı. -Bu kepenk işi doğu’da da hat safhadadır!-

II.Bayezid ve Cem Sultan meselesinde olsun, II. Selim’in iktidara gelişinde olsun temel etken gücün yeniçeriler olduğu düşünülürse bu güce mukavemet etmek zordur. Bu güce, karşı koymak yerine, onu arkanıza almayı tercih edersiniz. Arkanıza alırsınız ama aynı güç bir gün sizin de otağınızı yakmaya kalkacaktır. Enerji büyüdükçe ele avuca sığmaz olur. Bir yerde hapsedemezseniz kellenizden olabilirsiniz.

Eser bir yerde, 1589 itibariyle isyancıların dîvanı basıp, istediklerini yaptırma geleneğinden bahsediyor. Bunun vahameti tabiidir ki, ileriki süreçte olumsuz sonuçlar doğurmuştur. Parayı seven adam devletini sevmez. Klasik cülus bahşişi meselelerinden bir sürü isyanın çıktığını okuyunca insan ister istemez bu kanaatsizliğe içerliyor.

Bu isyanlara birkaç çapulcu meselesi üzerinden mi bakmak gerekir? Yoksa hak ettiği kadar ciddiyetle mi irdelemek gerekir? Bu sorunun cevabını nice sadrazamlar ve padişahlar yeterince verememişe benziyor. Kontrolsüz güç hakikaten güç değildir diyesi geliyor insanın. Fatih Sultan Mehmed gibi Kanunî Sultan Süleyman gibi sağlam otoritelerin ancak başa çıkabildiği bu isyanların içerisinde farklı dokuların bulunması sanıyoruz ki, tarihin seyrini değiştirebilirdi.

Yeniçerisiyle, sipahisiyle, ittihat ve terakki üyeleriyle her çeşme başını tutan diğer muhteremleriyle 600 yüz yıl boyunca iyi dayanan bu çınara saygı duymak boynumuzun borcu. Osmanlı Tarihini Koçi Bey’in idrakiyle görmek, Gedik Ahmet Paşa gibi az zamanda çok iş için misal almak gerekli. Tarihe ideolojik baktığımız sürece bu idraklerden yoksunuz. Genç Osman’ın acısını paylaşmadan, II. Abdülhamid Han’ı sessiz de olsa takdir edemeden oluşturduğumuz tarih bilinci sokak ağzı olur.

Hayatımız hep yarım sucuktur. Yarım sucuğun hikâyesi bizim insanımızın hikâyesidir. Bakkala giden bir öğrenci ya da memur tam sucuk alamadığında sucuğu ikiye böldürür. Bunun gibi tarihimiz, sporumuz, yabancı dilimiz hep yarımdır bizim. Tarihçi oluşturduğu yaralı bilinçle çalıştırdığı ideolojik teraziden bakar olaylara. Bizde bir futbolcu her yerde oynar. Her mevkinin adamıdır ama her mevkisi yarım kalır. Akademik unvan sahibi muhteremlerimiz dil sınavlarından seksen doksan alır, iş bildiri yayımlamaya ya da iki üç kelam etmeye geldi mi yarım kalırlar yine. “Ülkemizde her şeyden biraz var ama hiçbir şey tam değil demiş” birisi. Nasıl hak vermeyelim. On iki yıl boyunca sıralara hapsedilen gençlerimiz düşünmeyi öğrenmeden hayat trenine binerler. Yine yarım sucuk, hep yarım sucuk….

Çanakkale gündemiyle başlamak gerekiyor. Çanakkale son yıllarda fazlasıyla konuşulsada hala tam manasıyla anlaşılabilmiş değil. Oradaki şuur nasıl anlaşılır, bazı sorular sormak gerekiyor.

Balkan savaşında yenilen ordu ne oldu da Çanakkale’de şahlandı?
Neden hep çavuşlar, onbaşılarla anılan bir savaş?
Çanakkale boğazı toplarla güvenceye alınmış mıydı? Yoksa çarıksız asker metaforu üzerinden konuşmaya devam mı edelim?
Dünyada üretilen ikinci deniz altıya sahip olan bir donanmada hiç mi bir şey yoktu?
O yıllarda en büyük silah ithalatçısı olan Büyük Osmanlı Devleti sadece süngülerle mi savaştı?
Balkan yenilgisinin en büyük sebebi gösterilen ordunun politize olması Çanakkale’de önlenebildi mi?

II. Abdülhamit Han çeyrek seferberlikle yunan askerini yenilgiye uğrattı; acaba tahttan indirilmeseydi Balkan Savaşlarını da yarım seferberlikle kazanabilir miydik?

Kısaca sorular sorular… Cevaplar için iyi bir yakın tarih okuması yapmamız gerekiyor. Anadolu Beyler Beyliği düzeyinde düşünmekten kurtulup muhattabını çeyrek görecek şuur ve kapasiteye ulaşmak gerekiyor.

Çanakkale Gelibolu Sanal Tur